Apple için AB’de yıllık vergi ödemesi gündemde

Avrupa Birliği, dijital hizmetlerden elde edilen gelirlerin nasıl vergilendirileceği konusunda yeni bir model üzerinde çalışıyor. Avrupa Komisyonu’nun değerlendirdiği taslağa göre Apple, Google ve Meta gibi çok büyük şirketler, faaliyet gösterdikleri Avrupa ülkelerinde yıllık sabit bir vergi katkısı ödeyebilir.

Öneri henüz kesinleşmiş değil. Öncelikle 27 üye ülkenin vergi modelinin temel ilkeleri üzerinde uzlaşması gerekiyor. Ardından hangi şirketlerin kapsama alınacağı ve şirket başına ne kadar ödeme yapılacağı belirlenecek. Bu nedenle Apple’ın olası yükümlülüğüne ilişkin doğrulanmış bir rakam bulunmuyor.

Brüksel’in aradığı formül, dijital şirketlerin Avrupa’daki kullanıcılar üzerinden elde ettiği gelirlerle bu gelirlerin vergilendirildiği yer arasındaki farkı azaltmayı amaçlıyor. Apple gibi küresel şirketler, Avrupa’da çok sayıda kullanıcıya hizmet sunsa da gelirlerin tamamı doğrudan kullanıcıların bulunduğu ülkelerde vergilendirilmeyebiliyor. Vergi tartışmasının temelinde de bu durum yer alıyor.

Teknoloji şirketlerine özel bir vergi olmayabilir

Apple’ın iCloud, Apple Music, Apple TV ve Apple Creator Studio gibi abonelik tabanlı hizmetleri, dijital gelirlerin vergilendirilmesi tartışmasında öne çıkan ürünler arasında bulunuyor. Ancak hazırlanan yeni modelin yalnızca dijital servis satan şirketleri hedeflemesi planlanmıyor.

Önceki yaklaşım, Avrupa Birliği’nde yıllık geliri 100 milyon avronun üzerinde olan tüm şirketlerden sabit bir katkı alınmasını öngörüyordu. Bu eşik, orta ölçekli Avrupa şirketlerinin de uygulamadan etkilenebileceği gerekçesiyle eleştirildi. Revize edilen taslakta kapsamın yalnızca çok büyük şirketlerle sınırlandırılması değerlendiriliyor.

Modelin teknoloji sektörüne özel hazırlanmaması, Avrupa Komisyonu açısından iki farklı amaca hizmet edebilir. Bir yandan Apple, Google ve Meta gibi yüksek gelir elde eden teknoloji gruplarından katkı alınması hedeflenirken diğer yandan düzenlemenin belirli bir ülkenin veya sektörün şirketlerini hedef aldığı yönündeki eleştirilerin azaltılması bekleniyor.

Bu yaklaşım, Avrupa Birliği’nde faaliyet gösteren büyük şirketlerin tamamına uygulanabilecek daha genel bir vergi yapısına işaret ediyor. Bununla birlikte hangi gelir seviyesinin ölçüt alınacağı, şirketlerin hangi faaliyetlerinin hesaba katılacağı ve katkının nasıl toplanacağı henüz açıklanmadı.

Brüksel’in ABD ile ticaret gerilimi endişesi

Planın ekonomik boyutunun yanında uluslararası ticaret açısından da hassas bir tarafı bulunuyor. Daha önce dijital şirketleri doğrudan hedefleyen vergi teklifleri, ABD yönetiminin misilleme tarifesi uygulama tehdidiyle karşılaşmıştı. Yeni taslağın belirli bir sektöre odaklanmaması, Avrupa Birliği’nin benzer bir tepkiyi önleme çabasını yansıtıyor.

Yine de ABD’nin yeni modele nasıl karşılık vereceği belirsizliğini koruyor. Düzenleme genel bir çerçeveyle hazırlansa bile Apple gibi Amerikan şirketleri bundan doğrudan etkilenebilir. Bu nedenle plan, teknoloji şirketlerinin vergilendirilmesi tartışmasının yanı sıra Washington ile Brüksel arasındaki ticari ilişkiler açısından da yakından izleniyor.

Vergi oranı ve şirketlerden alınması planlanan yıllık katkının tutarı açıklanmadığı için Apple’ın maliyetlerinin ne ölçüde değişeceğini söylemek mümkün değil. Yeni yükümlülüğün tüketici fiyatlarına, abonelik ücretlerine veya şirketlerin Avrupa’daki yatırım kararlarına etkisi de üye ülkeler anlaşmaya varmadan değerlendirilemiyor.

Küresel vergi anlaşmasının yerini bölgesel model alabilir

Avrupa Birliği, dijital şirketlerin vergilendirilmesi sorununu başlangıçta küresel bir anlaşmayla çözmeyi umuyordu. Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü’nün aracılık ettiği plan, şirketlerin faaliyet gösterdikleri ülkelerin her birinde en azından belirli bir düzeyde vergi ödemesini amaçlıyordu. Apple da bu küresel yaklaşımı destekleyen şirketler arasında yer alıyordu.

Ancak Donald Trump’ın ABD’yi anlaşmadan çekmesi, küresel çözümün uygulanmasını zorlaştırdı. Bu kararın ardından Avrupa Birliği içinde bölgesel bir vergi modeli oluşturulması yönündeki çağrılar arttı. Gündemdeki sabit katkı önerisi, küresel anlaşmanın hayata geçirilememesi sonrasında oluşan boşluğu doldurabilecek bir uzlaşma arayışı olarak değerlendiriliyor.

Üye ülkeler temel ilkeler üzerinde anlaşırsa sonraki aşamada kapsam, gelir eşikleri ve şirket başına uygulanacak tutar netleştirilecek. Apple bakımından asıl belirleyici unsur da bu ayrıntılar olacak. Şirketin Avrupa’daki hizmet gelirlerinin nasıl hesaplanacağı ve katkının hangi ülkelerde tahsil edileceği açıklanmadan planın mali etkisi ortaya çıkmayacak.