C Diski Neden A veya B Değil? İşte Tarihsel Nedeni

Windows kullananların büyük bölümü, Dosya Gezgini’ni açtığında işletim sisteminin, programların ve kişisel dosyaların çoğunlukla C: sürücüsünde bulunduğunu görür. Günümüzde bu sürücü bir SSD, sabit disk veya başka bir depolama aygıtı olabilir. Buna rağmen kullanılan harf, modern donanımın özelliklerine göre belirlenmiyor. C: adının arkasında, kişisel bilgisayarların henüz sabit disklerle standartlaşmadığı yıllardan kalan bir adlandırma sistemi bulunuyor.

Bu yüzden “Ana disk neden A: veya B: değil?” sorusunun yanıtı Windows 11’in ayarlarında ya da SSD teknolojisinde gizli değil. Yanıt, DOS dönemine ve disket sürücülerinin bilgisayar kullanımındaki merkezi rolüne uzanıyor. Bugün büyük ölçüde ortadan kalkmış olan bu donanımlar, sürücü harflerinin nasıl dağıtılacağını uzun süre önce belirledi.

A: ve B: harfleri disket sürücülerine ayrılmıştı

1970’lerin sonlarıyla 1980’lerin başlarında kişisel bilgisayarlar, günümüzdeki gibi yüksek kapasiteli dahili depolama birimleriyle sunulmuyordu. Sabit disk her bilgisayarda bulunan standart bir bileşen değildi. İşletim sistemlerini ve uygulamaları çalıştırmak, dosyaları saklamak ve verileri başka bir bilgisayara taşımak için disketlerden yararlanılıyordu.

DOS gibi işletim sistemleri, bilgisayara bağlı farklı depolama birimlerini ayırt etmek için sürücü harflerinden yararlanıyordu. İlk disket sürücüsü A: olarak adlandırılıyordu. Bilgisayarda ikinci bir disket sürücüsü varsa bu birime B: harfi veriliyordu. Böylece kullanıcı, komut satırında hangi fiziksel sürücüyle işlem yapmak istediğini belirleyebiliyordu.

İki disket sürücüsü, dönemin bilgisayar kullanım alışkanlıklarına uygun bir çözüm sunuyordu. Kullanıcı bir sürücüde işletim sistemini veya programı çalıştırırken diğer sürücüdeki disketten veri okuyabiliyordu. Dosyaları iki disket arasında kopyalamak da bu düzen sayesinde daha kolay hâle geliyordu. A: ve B: harflerinin disketlerle özdeşleşmesinin temelinde bu kullanım biçimi yatıyordu.

Tek sürücüyle hem A: hem B: kullanılabiliyordu

Her DOS bilgisayarında iki ayrı disket sürücüsü bulunması gerekmiyordu. Bazı sistemlerde tek bir fiziksel sürücü, gerektiğinde A: veya B: olarak kullanılabiliyordu. Kullanıcı diğer sürücüye geçmek istediğinde bilgisayar, mevcut disketi çıkarmasını ve başka bir disket takmasını isteyebiliyordu.

Bu yöntem özellikle iki disket arasında dosya kopyalanırken kullanılıyordu. Sistem, verinin bir bölümünü bellekte tutuyor ve kullanıcıdan diğer disketi takmasını bekliyordu. Ardından işlem devam ediyordu. Bugünün depolama standartlarına göre yavaş ve zahmetli görünen bu yöntem, donanımın pahalı, depolama kapasitesinin ise sınırlı olduğu dönemde işlevsel bir çözüm sağlıyordu.

Dolayısıyla A: ve B: harfleri yalnızca teorik olarak ayrılmış isimler değildi. Kullanıcıların işletim sistemi, program ve dosyalarla çalışırken doğrudan karşılaştığı sürücüleri ifade ediyordu. Bu harflerin başka bir depolama birimine verilmemesi, daha sonra ortaya çıkacak sabit disklerin adlandırılmasını da etkiledi.

Sabit diskler geldiğinde sıradaki harf C oldu

IBM PC ve uyumlu bilgisayarların yaygınlaşmasıyla sabit diskler zaman içinde daha fazla sistemde kullanılmaya başladı. Özellikle 1980’lerin ortalarına doğru sabit diskli bilgisayarların sayısı arttı. Ancak A: ve B: harfleri disket sürücüleriyle ilişkilendirilmişti. Bu nedenle sabit disk için yeni bir harf seçilmesi gerekti.

Mevcut sürücü harflerini değiştirmek yerine alfabetik sıradaki ilk boş harf kullanıldı. A: ve B:’den sonra gelen C:, sabit disklerin varsayılan adı hâline geldi. DOS döneminde yerleşen bu düzen, daha sonra Windows sürümlerinde de korundu. Böylece kullanıcılar işletim sisteminin bulunduğu ana depolama birimini C: olarak görmeye devam etti.

Bugün bilgisayarlarda disket sürücüsü bulunmasa, hatta depolama birimi tamamen SSD’den oluşsa bile C: harfi kullanılabiliyor. Bunun nedeni, C: harfinin belirli bir donanım türünü tanımlamaması. Harf, işletim sisteminin depolama birimlerini ayırt etmek için kullandığı mantıksal bir isim. Aynı bilgisayara başka sürücüler eklendiğinde D:, E: veya sonraki harflerin kullanılması da bu eski sıralama anlayışının devamı.

Elbette C: her bilgisayarda zorunlu olarak ana sürücü olmak zorunda değil. Kullanıcılar farklı kurulumlarda sürücü harflerini değiştirebilir veya işletim sistemini başka bir birime kurabilir. Ancak Windows ekosisteminde varsayılan yapı uzun yıllardır C: sürücüsünü temel alıyor. Yazılımların ve sistem araçlarının bu düzene alışmış olması da harfin günlük kullanımdaki yerini korumasına yardımcı oluyor.

Sonuç olarak C: sürücüsü, SSD’lerin ya da sabit disklerin fiziksel bir özelliğini temsil etmiyor. Bu ad, disket sürücülerine ayrılan A: ve B: harflerinin ardından gelen tarihsel bir tercih olarak ortaya çıktı. Eski bilgisayarlarla uyumluluğu koruyan işletim sistemi düzeni sayesinde, disketler ortadan kalktıktan sonra bile C: adı Windows bilgisayarlarda yaşamaya devam etti.