ESA, korsan oyun yüklü retro konsollara baskı istiyor

Retro görünümlü el konsolları, klasik oyunları tek bir cihazda toplamasıyla son yıllarda geniş bir kullanıcı kitlesine ulaştı. Ancak bazı ürünlerin dahili depolama alanında veya kutuyla birlikte verilen hafıza kartında yüzlerce, binlerce hatta on binlerce lisanssız oyunun yüklü olması, ABD’de yeni bir telif hakkı tartışması başlattı.

ABD’de video oyun sektörünü temsil eden Entertainment Software Association (ESA), 6 Ekim’de ABD Ticaret Temsilciliği’ne (USTR) yaptığı başvuruda, önceden korsan oyunlarla yüklenmiş retro konsol ve el cihazlarının denetlenmesini istedi. Kurum, bu ürünleri “süper sahte” olarak nitelendirirken, USTR’nin yıllık Notorious Markets List listesine eklenmelerini talep etti.

ESA, cihazların görünümünden çok içeriğine odaklanıyor

ESA’nın itirazı, retro konsolların yalnızca tasarımına dayanmıyor. Kuruma göre bu cihazlar, kalıplanmış kasaları, renkli ekranları, düzenli arayüzleri, perakende ambalajları ve bilinen e-ticaret platformlarındaki ilanlarıyla yasal tüketici elektroniği ürünleri izlenimi verebiliyor. Asıl ticari değer ise çoğu zaman cihazla birlikte sunulan lisanssız oyun arşivinden geliyor.

Başvuruda, tek bir cihazın birden fazla oyun şirketine ve farklı konsol nesillerine ait yasal satın alımların yerine geçebileceği savunuluyor. ESA, bu ürünlerin oyun satışlarının yanı sıra derlemeleri, abonelikleri, yeniden düzenlenmiş sürümleri ve lisanslı retro donanımları da etkileyebileceğini belirtiyor. Oyunların cihaz açılır açılmaz kullanılabilmesi, korsan içeriğe erişimde kullanıcıların karşılaştığı teknik engelleri de azaltıyor.

ESA’nın özellikle işaret ettiği üreticilerden biri Anbernic oldu. Kurum, şirketin Nintendo 3DS ve Game Boy tasarımlarını andıran cihazlar sattığını ve bu ürünlerde NES, SNES, PlayStation 1 ile Sega Genesis gibi sistemlere ait binlerce oyunun bulunabildiğini öne sürüyor. Başvuruda ayrıca modifiye hesaplar ve korsan oyun dağıttığı ya da sattığı iddia edilen Eldorado, FunPay, G2A ve Voices38 gibi dijital pazar yerlerinin de adı geçiyor.

USTR’den yedi maddelik denetim talebi

Notorious Markets List, korsanlık ve sahtecilikle bağlantılı olduğu iddia edilen pazarları yıllık olarak belirleyen bir rapor niteliği taşıyor. Listeye alınmak doğrudan bir mahkeme kararı anlamına gelmese de ESA, bu mekanizmanın ilgili satıcılar ve pazar yerleri üzerindeki baskıyı artırabileceğini düşünüyor.

Kurum, USTR’nin aşağıdaki alanlarda harekete geçmesini istiyor:

• Önceden yüklenmiş lisanssız oyun arşivlerinin ticari ölçekte korsanlığın temel kanıtı olarak değerlendirilmesi
• Cihazlarla birlikte verilen veya ayrı gönderilen hafıza kartları ve diğer depolama araçlarının incelenmesi
• Satıcıların, sundukları oyunlar ve kullandıkları markalar için lisans kanıtı göstermesinin istenmesi
• Tek tek ilanları kaldırmakla yetinilmeyip tekrar eden satıcıların ve bağlantılı mağazaların askıya alınması
• Satıcı, ödeme, kargo ve reklam kayıtlarının yaptırım süreçleri için korunması
• Önceden oyun yükleme operasyonlarıyla bağlantılı cihaz ve parçalar için gümrük kontrollerinin geliştirilmesi
• Üretici, ihracatçı, ithalatçı, sipariş karşılama hizmeti sağlayıcısı ve çevrim içi pazar yerlerine karşı koordineli işlem yapılması

Talebin etkisi satıcılara ve pazar yerlerine uzanabilir

ESA’nın önerileri yalnızca cihaz üreticilerini hedeflemiyor. Kurum, lisanssız oyunlarla satılan ürünlerin hazırlanmasına, taşınmasına, depolanmasına veya pazarlanmasına bilerek yardımcı olan tarafların da incelenmesini istiyor. Bu yaklaşım kabul edilirse, yalnızca tek bir ürün ilanının kaldırılması yerine satıcı ağlarının, ödeme akışlarının ve tedarik zincirinin birlikte değerlendirilmesi gündeme gelebilir.

Başvurunun sonucu henüz açıklanmadı. Bununla birlikte ESA’nın talebi, emülasyon yazılımı çalıştırabilen cihazlarla bu cihazların korsan oyunlarla hazır biçimde satılması arasındaki ayrımı yeniden gündeme taşıyor. Tartışmanın merkezinde donanımın kendisinden çok, telif hakkıyla korunan oyunların izin alınmadan ürünün satış gerekçesine dönüştürülmesi bulunuyor.