Helix Carbon, fırın atığını demirde tasarrufa çevirmek istiyor

Demir ve çelik üretimi, yüksek enerji tüketimi ve karbon emisyonları nedeniyle sanayinin en zorlu alanlarından biri olarak öne çıkıyor. Pek çok girişim, bu etkiyi azaltmak için yüksek fırınların yerine geçecek yeni üretim yöntemleri geliştiriyor. Helix Carbon ise farklı bir yol izliyor: Şirket, mevcut yüksek fırınları ortadan kaldırmak yerine bu sistemlerden çıkan karbondioksiti yeniden kullanmayı amaçlıyor.

Helix Carbon’ın yaklaşımına göre yüksek fırınlardan yayılan atık gaz, demir üretiminin içinde yeniden değerlendirilebilir. Şirket, bu yöntemin hem emisyonları azaltabileceğini hem de demir üreticilerinin üretim maliyetlerini düşürebileceğini savunuyor. Ancak tasarruf ve kok kömürü kullanımındaki azalma için verilen rakamlar, henüz şirketin kendi teknolojisine ilişkin iddialar niteliğinde.

Yüksek fırınlarda kok kömürünün rolü

Yüksek fırınlar, demir cevherini çelik üretiminde kullanılabilecek metalik demire dönüştürüyor. Cevherdeki demir, oksijenle bağlı hâlde bulunuyor. Üretim sırasında kok kömürü hem gerekli ısıyı sağlıyor hem de bu oksijenin demirden ayrılmasına yardımcı olan karbonmonoksitin oluşmasını sağlıyor.

Bu kimyasal süreç yüksek miktarda karbondioksit açığa çıkarıyor. Normal üretim düzeninde oluşan gazın büyük bölümü atmosfere salınıyor. Helix Carbon ise karbondioksitten bir oksijen atomunu ayırarak yeniden karbonmonoksit üretmek istiyor. Elde edilen karbonmonoksit, yüksek fırına geri gönderilerek demir cevherinin indirgenmesine katkı sağlayacak.

Şirketin teknolojisi atık gazı doğrudan işlemeyi hedefliyor

Helix Carbon’ın çözümü, elektrik ve katalizör kullanarak karbondioksiti ayrıştıran elektrolizörlere dayanıyor. Elektrolizörler yeni bir teknoloji değil. Fakat mevcut sistemlerin çoğu, yüksek fırından çıkan ham ve kirli egzoz gazını doğrudan işleyemiyor. Bu cihazlar genellikle önceden arıtılmış ve yoğunlaştırılmış karbondioksite ihtiyaç duyuyor.

Şirketin kurucu ortağı ve yöneticisi David Brown’a göre geliştirilen tasarım, yüksek fırının tüm egzoz akışını işleyebilecek şekilde tasarlandı. Bu iddia, gazın ayrıca kapsamlı bir arıtma işleminden geçirilmesi gerekip gerekmediği açısından kritik önem taşıyor. Teknolojinin sanayi ölçeğinde ne kadar verimli çalışacağı ise kurulacak uygulamalarla daha net anlaşılacak.

Üretilen karbonmonoksitin fırına geri verilmesi, kok kömürü ihtiyacını azaltabilir. Brown, bazı bilimsel çalışmaların kok kullanımında yüzde 90’a varan düşüş ihtimalinden bahsettiğini, diğer araştırmaların ise yüzde 30 ila 40 aralığında daha sınırlı bir azalmaya işaret ettiğini belirtiyor. Helix Carbon başlangıç için kok kömürünün yüzde 33’ünü değiştirmeyi öneriyor.

Şirket, bu seviyedeki kullanımın demir üreticisine ton başına 14 dolar tasarruf sağlayabileceğini hesaplıyor. Demir üretiminde kâr marjlarının düşük olması, ton başına görece sınırlı görünen bu miktarı işletmeler açısından anlamlı hâle getirebilir. Bununla birlikte gerçek tasarruf; tesisin yapısına, enerji maliyetlerine, fırın tasarımına ve sistemin sürekli çalışıp çalışamayacağına bağlı olacak.

İlk hedef demir değil, özel kimyasallar

Demir ve çelik sektörü yaklaşık 2 trilyon dolarlık birleşik bir pazar oluşturuyor. Buna rağmen yüksek fırınların kullanım ömrü çok uzun olduğu için sektördeki ekipman yatırımları yavaş yenileniyor. Helix Carbon, bazı yüksek fırınların 100 yıldan uzun süre çalışabildiğini belirtiyor. Bu durum, yeni bir teknolojinin doğrudan büyük ölçekli demir tesislerine sokulmasını zorlaştırabilir.

Girişim bu nedenle ilk gelirlerini özel kimyasallar sektöründen elde etmeyi planlıyor. Şirketin yaklaşımında karbondioksiti önce yakalayıp depolamak gerekmiyor; atık akışındaki gaz doğrudan değerlendirilerek tesis içinde kimyasal üretiminde kullanılabiliyor. Böylece Helix Carbon, yüksek fırınlara yönelik daha uzun ve zorlu satış sürecinden önce farklı bir sanayi alanında uygulama geliştirmeyi hedefliyor.

Helix Carbon, 13 Ekim 2026’da San Francisco’da düzenlenen Startup Battlefield yarışmasında sahneye çıkarak teknolojisini tanıttı. Şirketin önerisi, yüksek fırınları tamamen değiştirmek yerine mevcut üretim altyapısındaki karbon akışını yeniden kullanmaya dayanıyor. Yaklaşımın ticari başarısı, elektrolizörün kirli egzoz gazıyla kararlı biçimde çalışmasına ve vaat edilen maliyet avantajının gerçek tesislerde doğrulanmasına bağlı olacak.