Mosqitter, sivrisinek tuzaklarını yapay zekâ ağına dönüştürüyor

Sivrisineklerin taşıdığı hastalıklar, iklim koşullarındaki değişim ve küresel hareketlilik nedeniyle daha geniş bölgelere yayılıyor. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre dang humması vakaları 2023’te bildirilen 6,5 milyon seviyesinden 2024’te 14,6 milyona çıkarak rekor kırdı. Pennsylvania merkezli Mosqitter ise bu probleme yalnızca sivrisinekleri öldürerek değil, popülasyonları izleyerek yanıt vermeyi hedefliyor.

Yaklaşık 30 kişilik şirket, dişi sivrisinekleri kimyasal kullanmadan çekip yakalayan cihazlar geliştiriyor. Mosqitter’ın kurucu ortağı ve CEO’su Anastasiia Romanova’ya göre şirket, sivrisinek kontrolünde kimyasal maddelere olan bağımlılığı azaltabilecek daha sürdürülebilir ürünler üretme amacıyla yola çıktı. Şirketin cihazları bugün beş kıtada 5 binden fazla noktada çalışıyor. Bu sayı, şirketin 2022’de sahip olduğu 250’den biraz fazla cihazın oldukça üzerinde.

Cihazlar, dişi sivrisineklerin davranışını taklit ediyor

Mosqitter’ın yaklaşımı, sivrisineklerin üreme döngüsündeki belirli bir davranışa dayanıyor. Yalnızca dişi sivrisinekler ısırıyor ve yumurta bırakmadan önce kan arıyor. Şirketin paylaştığı bilgilere göre dişi sivrisinekler yaklaşık üç haftalık aralıklarla, bir seferde genellikle 100 ila 200 yumurta bırakabiliyor.

Tuzaklar bu davranıştan yararlanmak için insan vücudunun bazı özelliklerini taklit ediyor. Isı, insan cildinin sıcaklığını; koku, insan tenindeki kokuyu; ışık ise sivrisineklerin ilgisini çeken başka bir unsuru temsil ediyor. Şirketin üst segment ürünü Mosqitter Grand, bu bileşenlere ek olarak insan solunumunu taklit etmek amacıyla karbondioksit de kullanıyor.

Şirketin amacı, yumurtlama öncesinde dişi sivrisinekleri yakalayarak popülasyon artışını sınırlamak. Bu yaklaşım, doğrudan ilaçlama yapmaktan farklı olarak cihazların bulunduğu alandaki sivrisinek hareketlerine ilişkin veri de üretiyor. Mosqitter şimdi bu veriyi yapay zekâ destekli bir izleme sistemiyle değerlendirmeye hazırlanıyor.

Yapay zekâ sivrisinek türlerini ayırt edecek

Mosqitter’ın bilgisayarlı görü sistemi, tuzaklara yakalanan sivrisineklerin görüntülerini inceliyor. Sinir ağı, canlıların biyolojik özelliklerini analiz ederek hangi türe ait olduklarını belirlemeye çalışıyor. Sistem daha sonra elde ettiği sonucu harici veri kümeleriyle karşılaştırıyor ve sonuçların doğrulanması için entomologların değerlendirmesinden yararlanıyor.

Şirket, bu üç aşamadaki sonuçların birbirine ne kadar yaklaştığına göre bir güven skoru oluşturuyor. Böylece yalnızca tek bir yapay zekâ tahminine bağlı kalmak yerine görüntü analizi, veri karşılaştırması ve uzman incelemesi birlikte değerlendiriliyor.

Platformun değerlendirdiği veriler yalnızca yakalanan sivrisineklerle sınırlı değil. Hava durumu, rüzgâr ve nem gibi çevresel bilgiler de sisteme ekleniyor. Mosqitter, veri miktarı arttıkça sivrisinek popülasyonundaki değişimleri ve sivrisineklerle taşınan hastalıklara ilişkin olası riskleri önceden tahmin edebilmeyi planlıyor.

Grand ve Mini modellerine veri katmanı geliyor

Şirketin mevcut ürün ailesi iki temel cihazdan oluşuyor. Mosqitter Grand, daha geniş alanlar ve kamusal kullanımlar için tasarlanırken Mosqitter Mini daha küçük konut alanlarına hitap ediyor. Mini model aynı zamanda taşınabilir bir izleme cihazı olarak da kullanılabiliyor.

Mosqitter, gelecek ay Febris Monitoring System adlı sistemini resmi olarak tanıtmayı planlıyor. Bu ürün, fiziksel tuzaklara veri odaklı bir izleme katmanı ekleyecek. Amaç; sivrisinek popülasyonlarını takip etmek ve bu canlıların taşıdığı hastalıkların yayılma ihtimalini değerlendirmek.

Şirketin araştırma ve geliştirme çalışmaları 2019’da Ukrayna’da başladı, ticari faaliyetler ise 2021’de başladı. Mosqitter’ın cihaz sayısını birkaç yıl içinde 250’nin biraz üzerindeyken 5 binin üzerine çıkarması, sistemin farklı coğrafyalarda veri toplama kapasitesini artırdı. Ancak yapay zekâ ağının tahmin gücü, toplanan görüntülerin ve çevresel verilerin kapsamına bağlı olacak. Bu nedenle Febris’in sağlayacağı izleme sonuçları, sivrisinek kaynaklı sağlık risklerini doğrudan ortadan kaldıran bir çözümden çok erken uyarı ve analiz aracı olarak konumlanıyor.