Musk, Starlink’in Hindistan gecikmesinde Ambani’yi hedef aldı

Elon Musk ile Hindistan’ın en güçlü iş insanlarından Mukesh Ambani arasındaki gerilim, Starlink’in ülkedeki ticari faaliyetlerine başlayamaması nedeniyle yeniden gündeme geldi. SpaceX’in uydu internet hizmeti için başvurduğu izin sürecinde ilerleme kaydettiği belirtilse de şirket, Hindistan’da henüz müşterilere hizmet sunmaya başlamadı.

Musk, sosyal medya platformu X’te yaptığı paylaşımda Reliance Industries Yönetim Kurulu Başkanı Mukesh Ambani’yi doğrudan hedef aldı. Ambani için Hindistan’ın “başbakanı” ifadesini kullanan Musk, bu sözle iş insanının hükümet üzerindeki etkisinin çok yüksek olduğunu ima etti. Musk ayrıca Starlink’in ülkede rekabet etmesine izin verilip verilmeyeceğini sorguladı.

SpaceX yöneticisi, Starlink’in Hindistan’a girişinin yalnızca ticari bir konu olmadığını da savundu. Uydu internet hizmetlerinin yaygınlaşmasının çocukların eğitime erişimini artırabileceğini ve küçük işletmelerin yurt dışındaki müşterilere ulaşmasını kolaylaştırabileceğini belirtti. Ancak şirketin hizmete başlayabilmesi için lisans, güvenlik incelemeleri ve uydu spektrumu tahsisi gibi aşamaları tamamlaması gerekiyor.

Hükümet, şirketlerin aynı süreçten geçtiğini söylüyor

Musk’ın Ambani’ye yönelik son çıkışı, hafta içinde yaptığı başka açıklamaların devamı olarak görülüyor. Musk daha önce, kimliklerini açıklamadığı bazı “oligarkların” Starlink’in Hindistan pazarına girişini kendi ticari çıkarlarını korumak amacıyla engellediğini öne sürmüştü.

Hindistan İletişim Bakanlığı ise bu iddiaları reddetti. Bakanlığın açıklamasına göre ülkede uydu iletişimi için uygulanan düzenleyici sistem adil ve ayrımcı olmayan bir yapıya sahip. Starlink’in yanı sıra Hindistan’da uydu internet hizmeti vermek isteyen iki lisanslı operatörün de güvenlik kontrollerinden geçtiği bildirildi.

Güvenlik incelemeleri tamamlandıktan sonra üç şirkete de uydu spektrumu tahsis edilebilecek. Hindistan yönetimi, şirketlerin düzenleyici süreç içinde kabaca aynı aşamada bulunduğunu belirtiyor. Bu açıklama, Starlink’in rakiplerine kıyasla özellikle yavaşlatıldığı yönündeki Musk suçlamalarına doğrudan yanıt niteliği taşıyor.

Reliance Jio ise Musk’ın son paylaşımı hakkında hemen bir açıklama yapmadı. Böylece tartışma şimdilik Musk’ın iddiaları ile Hindistan yönetiminin eşit uygulama vurgusu arasında şekilleniyor.

Starlink için büyük ama rekabetçi bir pazar

Hindistan, bir milyardan fazla internet kullanıcısına sahip olması nedeniyle Starlink açısından son derece büyük bir pazar oluşturuyor. Özellikle sabit internet altyapısının sınırlı kaldığı veya erişimin zor olduğu bölgelerde uydu bağlantısı, şirket için önemli bir büyüme alanı sunabilir. Bununla birlikte Hindistan, yabancı teknoloji şirketlerinin kolayca faaliyet gösterebildiği bir pazar değil.

Ülkedeki lisans şartları, güvenlik kontrolleri ve spektrum düzenlemeleri şirketlerin ticari planlarını doğrudan etkiliyor. Ayrıca yerel telekom operatörleri de uydu internet alanına hazırlanıyor. Reliance Industries bünyesindeki Jio, Lüksemburg merkezli SES ile uydu bağlantısı hizmetleri için ortak girişim kurdu. Hindistan’ın en büyük ikinci telekom operatörü Bharti Airtel ise Eutelsat OneWeb’in önemli hissedarları arasında bulunuyor.

SpaceX, Hindistan’da hizmet sunabilmek için geçen yıl Reliance Jio ve Bharti Airtel ile dağıtım anlaşmaları imzalamıştı. Bu anlaşmalar, Starlink’in ülkedeki müşterilere ulaşması için yerel ortaklardan yararlanabileceği anlamına geliyor. Ancak ticari faaliyetlerin başlayabilmesi için önce gerekli hizmet izninin alınması gerekiyor.

Dolayısıyla Starlink’in karşısındaki engel yalnızca teknik altyapı kurmak değil. Şirket aynı zamanda Hindistan’ın düzenleyici kurumlarıyla çalışmak, güvenlik şartlarını karşılamak ve güçlü yerel operatörlerle rekabet etmek zorunda.

Tesla da Hindistan’da beklenen sonucu alamadı

Musk’ın Hindistan’daki planlarında yaşanan sorunlar Starlink ile sınırlı değil. Tesla, yıllarca süren beklentinin ardından geçen yıl ülkede satışa başladı. Buna karşın şirket, ilk 12 aylık teslimat döneminde yalnızca 699 araç kaydetti.

Hindistan’daki yüksek ithalat vergileri, Tesla Model Y’nin başlangıç fiyatının ABD’deki seviyenin neredeyse iki katına çıkmasına yol açtı. Tesla daha sonra fiyatlarında indirime gitse de araçlar Hindistan’da hâlâ ABD’ye kıyasla oldukça pahalı. Bu durum, yüksek talep potansiyeline rağmen yerel maliyetlerin ve düzenlemelerin Musk’ın şirketleri için ciddi bir engel oluşturabildiğini gösteriyor.

Starlink’in Hindistan’daki ticari lansmanı için artık güvenlik incelemelerinin ve spektrum tahsisinin tamamlanması bekleniyor. Sürecin ne zaman sonuçlanacağına dair taraflardan kesin bir tarih paylaşılmadı. Musk’ın açıklamaları ise izin süreci tamamlanmadan önce tartışmayı düzenleyici çerçevenin dışına taşıyarak Ambani ve Hindistan’daki telekom rekabetini de gündemin merkezine getirdi.