Savunma Ar-Ge’si 150 milyar TL’yi aştı

Turkishtime’ın 13’üncü kez yayımladığı Türkiye Ar-Ge 500 Araştırması’na göre 2025 yılında 500 şirketin toplam Ar-Ge harcaması 257 milyar 875 milyon TL’ye ulaştı. Listenin zirvesini yine savunma ve havacılık şirketleri domine etti: ilk dört sırada TUSAŞ, ASELSAN, ROKETSAN ve HAVELSAN yer aldı.

Beş savunma/havacılık şirketinin (TUSAŞ, ASELSAN, ROKETSAN, HAVELSAN ve TEI) toplam Ar-Ge harcaması 150 milyar TL’yi aştı. Bu tutar, araştırmadaki 500 şirketin toplam Ar-Ge harcamasının yaklaşık yüzde 58’ine karşılık geliyor.

Araştırma neyi ölçüyor?

Türkiye Ar-Ge 500, şirketlerin yıllık Ar-Ge yatırımlarını sıralayan kapsamlı bir kurumsal araştırma. 2025 sonuçları, yüksek teknoloji gerektiren alanlarda savunma ve havacılık firmalarının kurumsal Ar-Ge bütçelerindeki ağırlığını bir kez daha görünür kılıyor.

Sıralamanın ilk dördünün tamamının aynı sektörden gelmesi, radar ve elektronik harp, füze ve mühimmat, İHA, simülasyon sistemleri ve havacılık motorları gibi alanlardaki çalışmaların ulusal Ar-Ge tablosunda ne kadar yer tuttuğunu gösteriyor.

Şirket bazında harcama rakamları

• TUSAŞ: 65 milyar 207 milyon 978 bin 740 TL (bir önceki yıla göre %26,6 artış)
• ASELSAN: 48,2 milyar TL
• ROKETSAN: 21,4 milyar TL
• HAVELSAN: 9,5 milyar TL
• Ford Otomotiv: 8,3 milyar TL (5. sıra)
• TEI: 6 milyar TL (6. sıra)

TUSAŞ ayrıca 2025’te aldığı 43 faydalı model tesciliyle Türkiye genelinde birinci, 66 patentle patent sıralamasında dördüncü oldu. ASELSAN ise 1.253 Ar-Ge projesiyle proje sayısı kategorisinde lider konumda.

İhracat ve istihdam tarafı

Araştırmanın bu yıl ilk kez oluşturulan “Ar-Ge Ürünleriyle En Fazla İhracat Gerçekleştiren İlk 100” kategorisinde 2023–2025 döneminde Ar-Ge ürünlerinden toplam ihracat 843,9 milyar TL oldu. Bunun 245,1 milyar TL’sini savunma ve havacılık sanayii oluşturdu. ASELSAN Türkiye genelinde ikinci, TUSAŞ üçüncü, ROKETSAN altıncı sırada yer aldı. TUSAŞ’ın bu kategorideki Ar-Ge ürünleri ihracatı 58,9 milyar TL olarak açıklandı.

İstihdamda da benzer bir yoğunlaşma var. TUSAŞ, ASELSAN, ROKETSAN, HAVELSAN ve TEI’nin Ar-Ge merkezlerinde toplam 22.071 kişi görev yapıyor. Bu beş şirket, ilk 10’daki şirketlerin toplam 25.513 kişilik Ar-Ge istihdamının yüzde 86,51’ini oluşturuyor.

• ASELSAN: 9.691 Ar-Ge çalışanı
• TUSAŞ: 5.100
• ROKETSAN: 3.390
• Beş şirketin toplam kadın Ar-Ge çalışanı: 4.873

Ne anlama geliyor?

2025 sonuçları, Türkiye’nin yüksek teknoloji Ar-Ge ekosisteminde savunma ve havacılık şirketlerinin hem harcama hem istihdam hem de ihracat tarafında ağırlığını artırdığını gösteriyor. Patent, faydalı model ve proje sayıları da bu tablonun yalnızca bütçe büyüklüğünden ibaret olmadığını ortaya koyuyor.

Öte yandan araştırmanın kapsamı kurumsal Ar-Ge harcamalarına dayanıyor; sonuçlar tek başına ürün performansını veya program zaman çizelgelerini ölçmüyor. Yine de kurumsal yatırım dağılımı açısından savunma-havacılık kümesinin baskınlığı net.

Kısa özet

Türkiye Ar-Ge 500’de ilk dört sıra TUSAŞ, ASELSAN, ROKETSAN ve HAVELSAN’ın; beş savunma/havacılık şirketinin toplam Ar-Ge harcaması 150 milyar TL’yi aşıyor ve 500 şirket toplamının yaklaşık yüzde 58’ini oluşturuyor.