ABD, DeepSeek’i federal kurumların sistemlerinden çıkarıyor

ABD yönetimi, Çin merkezli yapay zekâ girişimi DeepSeek’in federal sivil kurumlarda kullanımını daha da sınırlandırdı. İç Güvenlik Bakanlığı tarafından yayımlanan talimat, kurumların DeepSeek tarafından geliştirilen ürün ve hizmetleri satın almasını durdurmasını ve mevcut bilişim sistemlerinde bulunan çözümleri kaldırmasını istiyor.

Kararın merkezinde, DeepSeek’in Çin’de yürüttüğü faaliyetler ve kullanıcı verilerinin nasıl işlendiğine ilişkin güvenlik endişeleri bulunuyor. ABD makamları, devlet kurumları tarafından sağlanan hassas bilgilerin Çin yasaları nedeniyle Çinli yetkililerin erişimine açık hâle gelebileceği ihtimaline işaret ediyor. Talimat, doğrudan DeepSeek uygulamalarının yanı sıra şirketin teknolojisi kullanılarak geliştirilen üçüncü taraf ürün ve hizmetleri de kapsıyor.

Yasak yalnızca DeepSeek uygulamasıyla sınırlı değil

Federal kurumlar bundan sonra DeepSeek’in kendi ürünlerini almakla kalmayacak, altyapısında veya yapay zekâ modellerinde DeepSeek teknolojisi kullanan üçüncü taraf çözümler konusunda da inceleme yapmak zorunda kalacak. Bununla birlikte kurumlar, belirli durumlarda istisna talep edebilecek. Bu istisnaların hangi şartlarda verileceği ve hangi ürünlerin kapsam dışında kalacağına ilişkin ayrıntılar talimatın uygulanma sürecinde netleşecek.

Yeni düzenleme, ABD hükümetinin DeepSeek’e yönelik daha önceki kısıtlamalarını federal sivil kurumlara doğru genişletiyor. Aralık 2025’te kabul edilen bir yasa, DeepSeek’in istihbarat birimlerinin ulusal güvenlik sistemlerinde kullanılmasını hedef almıştı. Son talimat ise hem yeni satın alımları hem de hâlihazırda kullanılan bilişim sistemlerini kapsıyor. Böylece kamu kurumlarının mevcut yazılımlarını ve hizmet sağlayıcılarını da gözden geçirmesi gerekecek.

Karar, ABD-Çin yapay zekâ rekabetinin ortasında geldi

DeepSeek, düşük maliyetli ve açık ağırlıklı yapay zekâ modelleriyle ABD’deki rakiplerine meydan okudu. Şirketin R1 akıl yürütme modeli, Ocak 2025’te yapay zekâ sektöründe geniş çaplı tartışma yaratmış ve Nvidia hisselerinde sert satışlara yol açmıştı. Modelin daha düşük donanım maliyetiyle güçlü performans sunabildiği yönündeki değerlendirmeler, yapay zekâ yatırımlarında kullanılan altyapı ve çip ihtiyacına dair beklentileri de etkiledi.

DeepSeek ayrıca model damıtma olarak adlandırılan yöntemle ilgili iddialar nedeniyle de inceleme altında. Bu teknik, bir yapay zekâ modelinin ürettiği çıktıların başka bir modeli eğitmek için kullanılmasını ifade ediyor. ABD yönetimi, DeepSeek’in yanı sıra Alibaba ve Moonshot AI gibi beş Çinli şirketin Amerikan yapay zekâ sistemlerinden büyük ölçekte bilgi çekmek için bu yöntemi kullanmış olabileceğini ileri sürdü.

OpenAI ve Anthropic de ayrı açıklamalarında benzer şüphelerden bahsetti. OpenAI, DeepSeek’in kendi modellerinden bilgi damıtmaya yönelik girişimlerde bulunduğunu gözlemlediğini ABD’li milletvekillerine bildirdi. Anthropic ise DeepSeek ve diğer Çinli yapay zekâ laboratuvarlarının Claude çıktılarında yetkisiz veri toplama girişimleri tespit ettiğini açıkladı.

Pekin’den Washington’a teknoloji politikası eleştirisi

Çin yönetimi ABD’nin kararına tepki gösterdi. Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Mao Ning, ulusal güvenlik kavramının aşırı genişletilmesine ve teknoloji ile ticaret konularının siyasallaştırılmasına karşı olduklarını belirtti. Pekin ayrıca Çinli şirketlerin meşru hak ve çıkarlarını koruyacağını bildirdi.

Çin’in yapay zekâ bağlantılı 23 teknolojiye ihracat kısıtlaması getirmeyi değerlendirdiği de bildirildi. Listede çip tasarımları ve bazı gelişmiş yapay zekâ modellerinin bulunabileceği aktarılıyor. Böyle bir adım, iki ülke arasındaki teknoloji rekabetinin yalnızca kamu sistemlerinde kullanılan yazılımlarla sınırlı kalmayacağını gösterebilir. ABD’nin son kararı ise devlet kurumlarında veri güvenliği, model tedarik zinciri ve yabancı yapay zekâ hizmetlerine bağımlılık konularını aynı çerçevede ele alıyor.