Crew-13 için geri sayım başladı: Fırlatma saati ve yayın

NASA ve SpaceX, dört astronotu Uluslararası Uzay İstasyonu’na (ISS) götürecek Crew-13 görevi için hazırlıklarını sürdürüyor. Görevde kullanılacak Dragon kapsülü, yeni mürettebatı yörüngedeki istasyona taşıyacak. Astronotlar, ISS’ye ulaştıktan sonra burada yürütülen bilimsel araştırmalara, istasyonun bakım çalışmalarına ve günlük operasyonlara katılacak.

Crew-13 görevi yalnızca yeni bir ekibin istasyona ulaştırılmasından ibaret olmayacak. Görev, yörüngedeki mürettebat değişiminin yanı sıra insan sağlığı ve hücresel araştırmalarla ilgili deneylere de ev sahipliği yapacak. Bu nedenle fırlatma süreci kadar Dragon kapsülünün ISS’ye ulaşması, kenetlenmesi ve ekibin görev teslimini tamamlaması da yakından takip edilecek.

Fırlatma ne zaman yapılacak?

Planlanan takvime göre Crew-13, 1 Ekim 2026 tarihinde Türkiye saatiyle 18.10’da fırlatılacak. Kalkış için Florida’daki Cape Canaveral Uzay Kuvvetleri İstasyonu kullanılacak. Görevi takip etmek isteyenler için canlı yayın, planlanan fırlatma saatinden yaklaşık iki saat önce, TSİ 16.20’de başlayacak.

Fırlatma saati, görevin mevcut planını gösteriyor. Uzay görevlerinde hazırlıklar, hava koşulları ve teknik kontroller gibi etkenler takvimin değişmesine yol açabildiği için kalkış sürecinin resmî yayın üzerinden takip edilmesi gerekiyor. Mevcut programa göre yayın, fırlatma öncesindeki hazırlıkları ve geri sayım aşamasını da kapsayacak.

Dragon kapsülü ISS’ye ne kadar sürede ulaşacak?

Crew-13’ün öne çıkan özelliği, Dragon kapsülünün istasyona ulaşması için hedeflenen kısa uçuş süresi. Planlamaya göre kalkıştan kenetlenmeye kadar 7 saat 50 dakika geçmesi bekleniyor. Bu süre gerçekleşirse Crew-13, ISS’ye ulaşan en hızlı ABD uzay aracı unvanını elde edecek.

Buradaki rekor, görevin hedeflenen uçuş süresine dayanıyor. Dolayısıyla unvanın kesinleşmesi, fırlatmanın ardından Dragon kapsülünün planlanan rotayı izlemesine ve istasyona güvenli biçimde kenetlenmesine bağlı olacak. Kapsül ISS’ye ulaştığında Crew-13 astronotları, istasyonda görev yapan Crew-12 ekibiyle birlikte çalışacak.

İki ekip arasındaki geçiş sürecinde istasyonun günlük işleyişi, devam eden deneyler ve bakım faaliyetleriyle ilgili bilgi aktarımı yapılacak. Crew-12’nin görev tesliminin ardından Dünya’ya dönüş hazırlıklarına başlaması planlanıyor. Böylece ISS’deki çalışmalar kesintiye uğramadan sürdürülebilecek.

Crew-13 kapsamında hangi deneyler yapılacak?

Görev kapsamında mikroçekim ortamının sunduğu farklı koşullardan yararlanılarak insan kök hücrelerinden türetilen dokular incelenecek. Araştırmalar, bu dokuların üç boyutlu yapısının ve hücresel davranışlarının Dünya’daki koşullardan farklı bir ortamda nasıl değiştiğini anlamaya odaklanacak.

Mikroçekim, hücrelerin gelişimi ve dokuların davranışı üzerinde etkili olan süreçlerin incelenmesine farklı bir gözlem alanı sağlıyor. Dünya’da gözlemlenmesi zor olabilecek bazı ayrıntılar, ISS’de yürütülen deneylerle daha yakından araştırılabiliyor. Crew-13’teki çalışmaların bir bölümü Parkinson ve kalp hastalıklarıyla ilişkili hücresel tedavi araştırmalarına ayrılacak.

Bu deneylerden elde edilecek sonuçların doğrudan bir tedavi sunması beklenmiyor. Çalışmaların amacı, ilgili hastalıklarla bağlantılı hücresel süreçler ve dokular hakkında daha fazla veri toplamak. İnsan sağlığına yönelik bu araştırmalar, istasyondaki diğer bilimsel çalışmalarla birlikte mürettebatın görev programının bir parçası olacak.

Crew-13 canlı yayını nereden izlenebilir?

Crew-13 fırlatmasının canlı yayını NASA’nın resmî YouTube kanalı üzerinden izlenebilecek. Yayın ayrıca NASA+, Netflix, Discovery+, X ve Amazon Prime Video platformlarında da sunulacak. TSİ 16.20’de başlayacak yayın, fırlatma öncesi hazırlıklarla birlikte geri sayım sürecini gösterecek.

Yayın sırasında önce kalkış hazırlıkları takip edilecek, ardından Dragon kapsülünün ISS’ye yolculuğu başlayacak. Görevin kritik aşamaları arasında kapsülün yörüngeye yerleşmesi, istasyona yaklaşması ve kenetlenmesi bulunuyor. Planlanan 7 saat 50 dakikalık sürenin korunması da görevin izlenecek başlıkları arasında yer alacak.

Crew-13’ün istasyona ulaşmasıyla birlikte yörüngedeki ekip, devam eden bilimsel deneyleri ve günlük operasyonları sürdürecek. Kök hücreler ve insan dokuları üzerine yapılacak araştırmaların yanı sıra görev, Ay ve Mars’a yönelik gelecekteki keşiflerde kullanılabilecek teknoloji ve yöntemler için de veri sağlayacak. Ancak bu çalışmaların sonuçları, görev sırasında elde edilecek bulguların değerlendirilmesinden sonra daha net biçimde ortaya çıkacak.