‘Cyberselfish’ 26 yıl sonra yeniden yayımlanıyor

Paulina Borsook’un Silikon Vadisi kültürünü ve teknoloji sektöründeki özgürlükçü düşünceyi incelediği “Cyberselfish”, uzun süre baskısı bulunmadıktan sonra yeni bir edisyonla geri dönüyor. İlk kez 2000’de yayımlanan kitap, Tin House tarafından yeniden basılacak. Yeni edisyonda, teknoloji yazarı Gil Durán’ın kaleme aldığı bir giriş de yer alıyor.

Kitabın yeniden gündeme gelmesi, teknoloji sektörünün geçirdiği dönüşümün yanı sıra eski tartışmaların bugün neden hâlâ karşılık bulduğunu da düşündürüyor. Borsook, eserinde teknoloji çevrelerinde gözlemlediği ve “teknoloji özgürlükçülüğü” olarak tanımladığı düşünce yapısını anlamaya çalışıyor. Ona göre bu yaklaşım, devlet düzenlemelerine sert biçimde karşı çıkarken teknoloji sektörünün kamu kurumlarından gördüğü desteği göz ardı ediyor.

Borsook’un Silikon Vadisi’nde fark ettiği düşünce yapısı

Borsook’un teknoloji dünyasıyla ilişkisi 1980’lerin ortalarında, San Francisco Körfez Bölgesi’ndeki teknoloji çevrelerinde bulunmasıyla başladı. 1990’lara doğru sektörde duyduğu bazı yorumlar ona yabancı gelmeye başladı. Bu fikirleri ilk etapta “özgürlükçülük” başlığı altında değerlendirse de zamanla bunların Silikon Vadisi kültüründeki daha geniş bir düşünce örüntüsünün parçası olduğunu fark etti.

Yazar, bu çevreleri daha önce tanıdığı bilim ve mühendislik kültürleriyle karşılaştırıyor. Pasadena’da büyüyen Borsook, Caltech ve Jet İtki Laboratuvarı’nın (JPL) uzay programıyla bağlantılı ailelerin oluşturduğu bir STEM ortamını yakından tanıyordu. Bu çevrelerde devletin neler yapabileceğine ilişkin daha belirgin bir anlayış bulunduğunu, Silikon Vadisi’nde karşılaştığı tavrın ise farklılaştığını anlatıyor.

Bu karşılaştırma, kitabın temel meselesini de ortaya koyuyor: Teknoloji alanındaki bazı çevreler devleti sınırlamak isterken, sektörün gelişiminde kamu kurumlarının rolü de bulunuyor. Borsook’un incelemesi, bu gerilimi yalnızca siyasi bir fikir ayrılığı olarak değil, Silikon Vadisi’nin kültürünü şekillendiren bir tutum olarak ele alıyor. Yazar, sektörde karşılaştığı söylemleri ve bunların arkasındaki varsayımları anlamaya çalışırken kendi gözlemlerini de anlatının parçası hâline getiriyor.

“Cyberselfish”, bu nedenle yalnızca teknoloji politikaları üzerine bir tartışma değil; Borsook’un teknoloji dünyasını nasıl gözlemlediğini ve karşılaştığı fikirleri nasıl değerlendirdiğini aktaran bir çalışma. Kitabın merkezindeki çelişki, düzenlemelere karşı çıkan sektörün kamu desteğinden de yararlanmış olması. Bu konu, teknoloji şirketlerinin büyümesiyle birlikte daha geniş bir tartışmanın parçası hâline geldi: Özel şirketlerin sorumlulukları, kamu kurumlarının rolü ve sektörün hangi kurallara tabi olacağı.

Dot-com çöküşünden sonra da süren tartışma

Borsook’a göre teknoloji özgürlükçülüğü, internet şirketlerinin yükselişiyle ortaya çıkıp ortadan kaybolan geçici bir eğilim değil. Dot-com çöküşünün ardından da bu yaklaşımın teknoloji çevrelerinde varlığını sürdürdüğünü düşünüyor. Ona göre düzenlemelere yönelik karşıtlık, sektörün farklı alanlarına yayılarak kalıcı bir kültürel etkiye dönüştü.

Kitap ilk yayımlandığında Borsook, teknoloji dışındaki konularda bile yeni çalışmalarına ilgi gösterilmediğini söylüyor. Ancak yıllar içinde kullanılmış nüshaların fiyatlarının yükselmeye başladığını ve daha önce tanımadığı kişilerin sosyal medyada kitaptan söz ettiğini fark etti. Avrupalı akademisyenlerden gelen sorular ve artan basın ilgisi de eserin yeniden basılmasına giden sürecin parçaları oldu.

Bu ilginin arkasında, kitabın ele aldığı konuların teknoloji sektörü büyürken önemini koruması yatıyor. Borsook’un devlet, düzenleme ve teknoloji şirketlerinin toplumsal rolü hakkındaki değerlendirmeleri, sektörün kamu politikalarıyla ilişkisini incelemek isteyen okurlar için tarihsel bir bakış sunuyor. Yeni baskıdaki Gil Durán girişi de eserin günümüzde yeniden okunmasına eşlik edecek.

“Cyberselfish”in dönüşü, yalnızca eski bir kitabın yeniden okura ulaşması anlamına gelmiyor. Borsook’un yıllar önce tartıştığı teknoloji sektörü ile devlet arasındaki ilişki, şirketlerin kamu desteğinden yararlanırken düzenlemelere nasıl yaklaştığı ve bu tercihlerin toplumsal sonuçları bugün de gündemde. Kitap, Silikon Vadisi’nin düşünsel geçmişini incelerken bu tartışmaların zaman içinde nasıl devam ettiğini değerlendirmek için bir kaynak sunuyor.