Sanders, federal hükümetin Flock kullanımını yasaklamak istiyor

ABD Senatörü Bernie Sanders, federal hükümetin Flock gibi otomatik plaka tanıma sistemlerini kullanmasını engellemeyi amaçlayan bir yasa tasarısı sundu. Vermont Demokratı Sanders tarafından hazırlanan Ban Flock Act, adını Flock’tan alsa da yalnızca bu şirketi hedeflemiyor. Teklif, federal kurumların kullanabileceği tüm otomatik plaka tanıma sistemlerini ve bu teknolojiler aracılığıyla oluşturulan verilere erişimi kapsıyor.

Otomatik plaka tanıma sistemleri, kameralar üzerinden araç plakalarını okuyarak araçların nerede ve ne zaman görüldüğüne ilişkin kayıtlar oluşturuyor. Bu sistemler, bir aracın belirli bir noktadan geçtiğini tespit etmekle sınırlı kalmıyor; farklı zamanlarda elde edilen kayıtlar bir araya getirildiğinde araç hareketleri hakkında geniş bir veri seti ortaya çıkabiliyor.

Sanders’ın tasarısı, federal yönetimin kendi otomatik plaka tanıma altyapısını işletmesini yasaklamanın yanı sıra, yerel polis birimleriyle özel şirketlerin topladığı verilere erişmesini de engellemeyi hedefliyor. Böylece federal kurumların, doğrudan kendilerinin kurmadığı ağlar üzerinden plaka bilgisi edinmesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Tasarı hangi kullanımlara izin veriyor?

Teklif, otomatik plaka tanıma teknolojilerinin her türlü kullanımını aynı kapsamda değerlendirmiyor. Geçiş ücretlerinin toplanması amacıyla kullanılan sistemler düzenlemenin dışında bırakılıyor. Bunun yanında Kongre’nin ileride çıkaracağı yasalarla izin vereceği kullanımlar da mümkün olabilecek. Ancak bu tür bir izin verilmesi hâlinde, ilgili verilerin saklanma süresinin en fazla 48 saatle sınırlandırılması gerekecek.

Yasa yürürlüğe girerse eyalet ve yerel yönetimler açısından mali sonuçlar da doğabilecek. Düzenlemenin kabul edilmesinden sonraki ilk mali yıldan itibaren, otomatik plaka tanıma teknolojisini yasaklamayan eyalet ve yerel yönetimler bazı federal hibeleri kaybetme riskiyle karşılaşacak. Yaptırım mekanizması, Adalet Bakanlığı ve İç Güvenlik Bakanlığı da dâhil olmak üzere beş federal kurumdan sağlanan hibeleri kapsıyor.

Bu yaklaşım, tasarının yalnızca federal kurumların davranışlarını düzenlemekle kalmayacağını gösteriyor. Eyaletler ve yerel yönetimler doğrudan federal hükümete bağlı olmasa da federal fonlara erişim, düzenlemenin uygulanmasında baskı aracı olarak kullanılabilecek. Tasarının kabul edilmesi hâlinde yerel yönetimlerin kullandığı sistemler ve bu sistemlerden elde edilen verilerin federal kurumlarla paylaşılması da yeniden değerlendirilecek.

Teklif ayrıca federal hükümetin ihlallerinden etkilenen kişilere dava açma imkânı tanımayı öngörüyor. Eyalet başsavcıları da düzenlemeyi uygulamak için yetki sahibi olabilecek. Bununla birlikte tasarının yasalaşma ihtimali şu aşamada yüksek görünmüyor. ABD Kongresi’ne sunulan diğer teklifler gibi Ban Flock Act’in de komisyon incelemeleri, görüşmeler ve oylamalar dâhil olmak üzere uzun ve belirsiz bir yasama sürecinden geçmesi gerekecek.

Flock ağı üzerindeki baskı büyüyor

Sanders’ın açıklamasına göre Flock, ABD’deki en büyük otomatik plaka tanıma sistemi sağlayıcısı konumunda. Şirketin ağı 120 binden fazla kameradan oluşuyor. Flock, şubat ayında yaptığı açıklamada sisteminin her ay 20 milyardan fazla araç okumasını işlediğini belirtmişti. Bu ölçekteki bir ağ, araçların nerede görüldüğüne ilişkin çok geniş bir veri havuzu oluşturuyor.

Verilerin hacmi büyüdükçe erişim yetkilerinin nasıl denetlendiği de tartışmanın merkezine yerleşiyor. Yerel kolluk birimleri ve özel şirketler tarafından toplanan kayıtların farklı kurumlar arasında paylaşılabilmesi, plaka tanıma sistemlerinin yalnızca trafik veya güvenlik amacıyla kullanılan kameralar olmaktan çıkmasına yol açabiliyor. Sanders’ın tasarısı, federal kurumların bu tür veri ağlarından yararlanmasına doğrudan sınır getirmeyi amaçlıyor.

Flock, toplulukların gerçekleştirdiği protestoların yanı sıra kullanımın askıya alınması ve sözleşmelerin iptal edilmesi nedeniyle artan baskıyla karşı karşıya. Şirketin CEO’su Garrett Langley, ağustos ayında varsayılan veri saklama süresinin 30 günden 7 güne indirildiğini açıkladı. Müşterilerin ayrıca olağandışı aramaları işaretleyen bir denetim aracını kullanması zorunlu hâle getirildi.

Bu araç, işaretlenen aramalar incelenene kadar ilgili memurun sisteme erişimini kilitleyebiliyor. Böylece bir görevlinin kişisel merak, taciz veya başka bir yetkisiz amaçla araç kayıtlarını incelemesinin daha erken fark edilmesi hedefleniyor. Ancak bu kontrollerin ne kadar etkili olduğu, yaşanan bir kötüye kullanım vakası sonrasında yeniden gündeme geldi.

Milwaukee’de bir polis memuru, dönemin partnerini ve partnerinin eski sevgilisini Flock sistemi üzerinden 179 kez aradı. Eski memur, bu aramaları “soruşturma” gerekçesiyle kaydetti ve görevi kötüye kullanma suçunu kabul etti. Vaka, otomatik plaka tanıma sistemlerinde yalnızca veri saklama süresinin değil, arama yetkilerinin ve denetim süreçlerinin de kritik olduğunu ortaya koydu.

Tasarının ortak destekçileri arasında New York Temsilcisi Alexandria Ocasio-Cortez ve Oregon Senatörü Jeff Merkley de bulunuyor. Teklif, federal kurumların plaka verilerine erişimine daha sıkı sınırlar getirmeyi amaçlarken, Flock’un son dönemde uygulamaya aldığı denetimlerin kullanıcı kaynaklı kötüye kullanımları ne ölçüde önleyebileceği tartışması sürüyor.