Science Corporation, Stargardt hastasına görme çipi yerleştirdi

Science Corporation, kalıtsal bir göz hastalığı olan Stargardt için geliştirdiği PRIMA görme çipini ilk hastasına yerleştirdi. Şirketin açıklamasına göre implant, Avustralya’daki Sydney Eye Hospital’da yürütülen devam eden klinik çalışma kapsamında mayıs ayında uygulandı. Bu uygulama, merkezi görüşünü kaybeden hastalarda elektronik bir implantın görsel bilgiyi yeniden kullanılabilir hâle getirip getiremeyeceğini inceleyen araştırmanın parçası olarak gerçekleştirildi.

Stargardt hastalığı, gözün dış retinasındaki ışığa duyarlı hücrelerin zaman içinde ölmesine neden oluyor. Bu hücreler, ışığı sinirsel sinyallere dönüştürerek görmenin oluşmasına katkı sağlıyor. Fotoreseptörlerin hasar gördüğü bölgede merkezi görüş giderek zayıflıyor ve hastaların baktıkları nesnenin merkezini seçmesi zorlaşıyor. Hastalık ilerledikçe görüşün ortasında oluşan kör nokta büyüyebiliyor.

İç retina ile görsel sinyalleri beyne taşıyan yapıların bir bölümü korunabildiği için PRIMA, tamamen kaybolan fotoreseptörlerin görevini elektronik bir sistemle desteklemeyi amaçlıyor. Hastalık nedeniyle görme kaybı yaşayan kişi görüntüyü normal biçimde algılayamasa da implant, kalan sinirsel yapıları uyaran bir arayüz olarak çalışıyor. Dünya genelinde yaklaşık 150 bin kişinin Stargardt kaynaklı görme kaybı yaşadığı tahmin ediliyor.

İlk rehabilitasyon seanslarında harf ve kelime görüldü

PRIMA implantı yerleştirilen hasta, ilk rehabilitasyon seansında bir harf görebildi. İkinci seansta ise bir kelime okumayı başardı. Bu sonuçlar, cihazın hastaya tamamen normal görüş kazandırdığı anlamına gelmiyor. Bununla birlikte, merkezi görüşünü kaybeden kişiler için elektronik uyarıların kullanılabileceğini gösteren klinik bulgular arasında yer alıyor.

Rehabilitasyon süreci, implantın tek başına çalışmadığını da ortaya koyuyor. Hastanın kullandığı sistemde kamera bulunan özel gözlükler yer alıyor. Gözlüklerin gördüğü görüntü, implantın işleyebileceği sinyallere dönüştürülüyor ve ardından gözün arka bölümündeki çipe aktarılıyor. Hasta, bu sinyalleri yorumlamayı öğrenmek için rehabilitasyon seanslarına katılıyor.

İmplantın ölçüsü 2 milimetreye 2 milimetre. Yaklaşık bir saat süren işlemde çip, fotoreseptörlerin hasar gördüğü bölgenin altına yerleştiriliyor. PRIMA’nın amacı, görüntüyü doğrudan eski hâline döndürmek değil; görsel bilginin elektronik olarak işlenip retinanın korunmuş bölümlerine aktarılmasını sağlamak.

Renkli ve geniş görüş yerine sınırlı bir merkez alan

PRIMA, yapısı itibarıyla yapay fotoreseptörler gibi çalışıyor. Mevcut implant geniş bir görüş alanı veya renkli görüntü sunmuyor. Bunun yerine merkezi görüşte küçük bir bölge oluşturuyor. Görüntü siyah-beyaz olsa da yüksek kontrastlı ve keskin olabiliyor. Şirket yöneticisi Max Hodak, mevcut sistemin aynı anda birkaç harfin görülmesine izin verdiğini belirtti.

Bu sınırlamalar, implantın günlük kullanım kapasitesini doğrudan etkiliyor. Kullanıcı, normal görüşe sahip bir kişinin gördüğü geniş ve renkli görüntü alanını elde etmiyor. Sistem daha çok belirli şekillerin, harflerin veya yüksek kontrastlı nesnelerin ayırt edilmesine yardımcı olmayı hedefliyor. İlk hastanın kelime okuyabilmesi bu nedenle cihazın potansiyeline ilişkin erken bir bulgu olarak değerlendiriliyor; klinik etkinliğin kesinleşmesi için araştırmanın tamamlanması gerekiyor.

Sonraki nesil implant için daha geniş alan hedefleniyor

Mevcut tasarımın en büyük sınırlaması, görüş alanının dar olması. Daha büyük bir implant geliştirmek için çipin gözün kavisli yapısına uyum sağlaması gerekiyor. Elektrotların küçültülmesi de doğal görme seviyesine daha yakın ayrıntı elde etmek açısından önem taşıyor. Bu iki teknik gereklilik, implantın daha fazla görsel bilgiyi daha hassas biçimde iletebilmesi için belirleyici olacak.

Hodak, üzerinde çalışılan sonraki nesil implantın insanlar üzerinde gelecek yıl test edilmesinin planlandığını söyledi. Şirketin öngörüsüne göre önümüzdeki beş yıl içinde doğal görme keskinliğine daha yakın bir seviyeye ulaşılabilir. Ancak bu hedefler, yeni tasarımın klinik sonuçlarına, ameliyat sürecine ve cihazın güvenlik performansına bağlı olacak. Mevcut hasta üzerindeki erken sonuçlar olumlu olsa da tek bir uygulama, tedavinin genel başarısını kanıtlamıyor.

PRIMA’nın yaklaşımı yalnızca Stargardt hastalığıyla sınırlı değil. Sistem, Avrupa’da yaşa bağlı makula dejenerasyonunun ileri bir biçimi olan coğrafi atrofi nedeniyle görme kaybı yaşayan hastalar için ticari olarak kullanılabiliyor. Stargardt ise bugün için tedavisi bulunmayan bir hastalık olarak kabul ediliyor. Bu nedenle implant, hastalığın nedenini ortadan kaldırmaktan çok kaybedilen merkezi görme işlevinin bir bölümünü elektronik yöntemle desteklemeye odaklanıyor.

Science Corporation, retinal protezleri daha geniş bir beyin-bilgisayar arayüzü alanının parçası olarak değerlendiriyor. Şirketin yaklaşımında retina, merkezi sinir sisteminin bir bölümü olarak ele alınıyor. Bu nedenle retina implantları; işitme, hareket ve diğer sinirsel protezlerle aynı genel teknoloji ailesinde konumlandırılıyor. PRIMA’nın Stargardt hastalarında sağlayacağı fayda, devam eden klinik değerlendirmeler tamamlandıkça, daha fazla hastadan elde edilecek sonuçlarla birlikte daha net anlaşılacak.