Yapay zekâ ajanlarının önündeki engel: Web siteleri

Yapay zekâ asistanları, yalnızca sorulara yanıt veren araçlar olmaktan çıkıp kullanıcı adına işlem yapmaya başladı. Meta’nın Muse’u, ChatGPT’nin Dots’u ve benzeri kişisel ajanlar; uçuş arama, restoran rezervasyonu, market alışverişi ve ürün satın alma gibi görevleri gerçekleştirmeyi hedefliyor. Ancak bu sistemlerin başarılı olabilmesi yalnızca yapay zekânın yeteneklerine bağlı değil. Ajanın işlem yaptığı web sitesinin onu kabul etmesi de gerekiyor.

Kullanıcıların karşılaştığı temel sorun, sitelerin yapay zekâ ajanlarını bazen bilinçli olarak, bazen de geleneksel bot korumaları nedeniyle engellemesi. Böylece kullanıcı, isteğini ajana doğru biçimde aktarsa bile işlem tamamlanamıyor. Üstelik engellemenin web sitesinin bilinçli tercihi mi yoksa güvenlik sisteminin yan etkisi mi olduğu çoğu zaman anlaşılmıyor. Bu belirsizlik, hem alışveriş yapılan platforma hem de görevi tamamlamaya çalışan ajana yönelik memnuniyetsizlik yaratıyor.

Amazon ve Walmart örnekleri farkı gösteriyor

Amazon, Meta’nın Muse ajanının perakende sitesinde ürün kataloğunu görüntülemesini ve satın alma işlemi yapmasını engellemeye başladı. Bu durum, yapay zekâ aracılığıyla alışveriş fikrinin önündeki en görünür engellerden birini ortaya koydu: Ajan kullanıcı adına hareket etse bile site onu sıradan bir ziyaretçi gibi değerlendirmeyebiliyor.

Walmart tarafında ise durum daha farklı görünüyor. Sosyal medyada bazı kullanıcılar Muse’un Walmart üzerinden alışverişi tamamlayamadığını bildirdi. Walmart, bu engellemenin kasıtlı olmadığını açıkladı. Şirket, Meta’nın eylül ayında düzenlediği Connect geliştirici konferansında duyurulan iş birliği kapsamında Muse ile çalışıyor ve müşterilerine yapay zekâ ajanları üzerinden de ulaşmak istiyor.

Walmart deneyiminde sorun, ziyaretçinin insan olduğunu doğrulamak için kullanılan bir düğmeden kaynaklanabiliyor. Ajanın yürüttüğü işlem bu doğrulama aşamasını kesintiye uğrattığında kontrol başarısız oluyor ve oturum sonlandırılabiliyor. Hatta bazı kullanıcılar, doğrudan siteye girerek alışveriş yapmaya çalışırken bile giriş veya doğrulama sorunları yaşadıklarını belirtti. Bu tablo, insanları spam ve kötü amaçlı botlardan korumak için tasarlanan mevcut sistemlerin yapay zekâ ajanlarının yaygınlaşacağı internet düzenine tam olarak uyum sağlayamayabileceğini gösteriyor.

Ajanlar için ortak iletişim standardı hazırlanıyor

Meta, Walmart, Stripe, Sierra, Genesys, Rocket, NiCE ve Decagon gibi şirketler bu sorunu azaltmak için açık bir standart üzerinde çalışıyor. Planlanan protokol, yapay zekâ ajanlarının işletmelerle nasıl iletişim kuracağını tanımlamayı amaçlıyor. Böylece kullanıcı adına işlem yapan meşru ajanlarla spam veya kötü amaçlı faaliyet yürüten botlar arasında daha net bir ayrım yapılabilecek.

Bu standardın odağında, çevrim içi ticaret için ajanlar arası iletişim bulunuyor. Ajanın bir web sitesindeki her düğmeyi insan gibi tıklamaya çalışması yerine, işletmenin sistemleriyle tanımlı ve denetlenebilir bir yöntem üzerinden haberleşmesi hedefleniyor. Bunun hayata geçmesi, hem sitelerin güvenlik politikalarını korumasına hem de kullanıcı adına işlem yapan araçların daha istikrarlı çalışmasına yardımcı olabilir.

Uçuş rezervasyonlarında da benzer sorun yaşanıyor

Uçuş rezervasyonu, yapay zekâ ajanlarının öne çıkan kullanım alanlarından biri olarak konumlandırılıyor. Buna rağmen birçok kullanıcı, hava yolu şirketlerinin ajanlar tarafından gönderilen talepleri reddettiğini bildiriyor. Delta da özel olarak geliştirilen araçları korumak için bazı adımlar attığını ifade etti. Kaynakta bu önlemlerin kapsamına ilişkin ayrıntı paylaşılmıyor.

Buradaki sorun yalnızca teknik bir uyumsuzluk değil. Kullanıcı, işlemi kendisi yapmak yerine bir ajana devrettiğinde sürecin hangi aşamada durduğunu ve neden başarısız olduğunu bilmek istiyor. Site güvenlik nedeniyle engelleme yapıyorsa bunu açıkça belirtmemesi, sorumluluğun ajanda mı yoksa hizmet sağlayıcıda mı olduğu konusunda kafa karışıklığı yaratıyor.

Yapay zekâ ajanlarının tüketici hizmetlerinde yaygınlaşması, web sitelerinin güvenlik anlayışını yeniden ele almasını gerektirebilir. Şirketler bir yandan kötü amaçlı botlara karşı koruma sağlamak, diğer yandan kullanıcı tarafından yetkilendirilmiş ajanları kabul etmek zorunda kalacak. Üzerinde çalışılan açık standardın ne ölçüde benimseneceği ise bu iki ihtiyacın aynı altyapıda buluşturulup buluşturulamayacağını belirleyecek.