15 yaş altına sosyal medya yasağı Türkiye’de yürürlüğe girdi

Türkiye’de 15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal ağ hizmeti sunulmasını engelleyen düzenleme 1 Kasım itibarıyla yürürlüğe girdi. Kurallar yalnızca bundan sonra açılacak hesapları değil, platformlarda hâlihazırda bulunan kullanıcıları da kapsıyor. Sosyal ağ sağlayıcılarının yaş doğrulaması yapması ve 15 yaşın altındaki kullanıcıların hesaplarını kapatması gerekecek.

Uygulamanın ayrıntıları Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından hazırlanan yönetmelikle belirlendi. Yönetmelik; yaş kontrolünün yanı sıra çocuklara sunulacak hizmetlerin özelliklerini ve ebeveyn kontrol araçlarının işleyişini de düzenliyor. Bu nedenle düzenleme, yalnızca hesap açma sınırından ibaret değil: Platformların yaşa göre farklılaşan hizmet tasarımlarını ve doğrulama yöntemlerini de etkiliyor.

15 yaşını dolduran çocuklar için farklı hizmet

Yönetmeliğe göre 15 yaşını doldurmamış çocuklar sosyal ağ sağlayıcılarından hizmet alamayacak. 15 yaşını doldurmuş çocuklar içinse platformların yaşa uygun ve diğer kullanıcılara sunulan hizmetlerden ayrıştırılmış bir deneyim sağlaması gerekiyor. Yani 15 yaş altındaki kullanıcıların erişimi engellenirken, bu yaş sınırını aşan çocuklar için platformların hizmeti yaşa uygun biçimde düzenlemesi öngörülüyor.

Çocuklara sunulacak hizmetlerde fiziksel, zihinsel, psikolojik, sosyal ve duygusal gelişim ihtiyaçlarının gözetilmesi isteniyor. Yönetmelik, ebeveyn kontrol araçlarının hangi usul ve esaslarla sunulacağını da kapsıyor. Böylece çocuk güvenliği yalnızca yaş sınırının uygulanmasına bırakılmıyor; platformların genç kullanıcılara sunduğu deneyim ve ebeveynlerin kullanabileceği kontrol seçenekleri de kuralların içine giriyor.

Bu ayrım, uygulamanın platformlar açısından iki farklı yükümlülük doğurduğunu gösteriyor. Sağlayıcılar 15 yaşını doldurmamış kullanıcıların hizmete erişimini engelleyecek; 15 yaşını doldurmuş çocuklar içinse genel kullanıcı deneyiminden ayrıştırılmış, yaşa uygun bir hizmet sunacak. Yönetmelik, bu hizmetlerin çocukların gelişim ihtiyaçlarını gözetmesini de şart koşuyor.

Yaş doğrulamasında e-Devlet belgesi kullanılacak

Yaş kontrolü sırasında kişisel verilerin korunması da düzenlemenin temel unsurlarından biri. Doğrulama amacıyla kullanılacak belge e-Devlet Kapısı üzerinden oluşturulacak. Belgenin kişinin yaşını ya da 15 yaşını doldurup doldurmadığını göstermesi, bunun dışında başka kişisel veri içermemesi ve kullanıcıyı kimliği belirlenebilir hâle getirmemesi öngörülüyor.

Sosyal ağ sağlayıcıları bu belgeyi yalnızca yaş doğrulama amacıyla kullanabilecek. Böylece platformların erişim kararını verebilmesi için yaş bilgisinin kontrol edilmesi mümkün olacak; ancak doğrulama belgesinin başka kişisel verileri paylaşmaması gerekecek. Belgeyi farklı bir amaçla kullanmak yönetmelikte belirtilen sınırın dışına çıkmak anlamına gelir.

Yaş doğrulamasında veri minimizasyonu yaklaşımının benimsenmesi, uygulamanın kullanıcı gizliliği açısından önemli bir parçası. Platformların bir kullanıcının yaş şartını karşılayıp karşılamadığını anlaması hedeflenirken, yaş bilgisi dışındaki kişisel verilerin belgeye eklenmemesi kuralı da belirleniyor. Sağlayıcıların doğrulama sürecini bu çerçevede işletmesi gerekecek.

Mevcut hesaplar için son tarih 31 Mart 2027

Düzenleme yürürlüğe girdikten sonra açılacak hesaplarla sınırlı değil. Mevcut kullanıcıların yaş doğrulama işlemlerinin de en geç 31 Mart 2027’ye kadar tamamlanması gerekiyor. Yaşının 15’in altında olduğu belirlenen kullanıcıların hesapları kapatılacak. Bu takvim, platformların hâlihazırdaki kullanıcılarını da incelemesini ve gerekli doğrulama adımlarını süresi içinde tamamlamasını gerektiriyor.

Dolayısıyla sağlayıcıların yalnızca kayıt ekranlarına yaş kontrolü eklemesi yeterli olmayacak; mevcut hesaplar için de doğrulama sürecini işletmeleri gerekecek. Kullanıcılar açısından hesabın devam edip etmeyeceğini belirleyecek unsur, yaş kontrolünün sonucu olacak. 15 yaşını doldurmamış kullanıcılar için hizmete erişim engellenirken, 15 yaşını dolduran çocuklara yaşa uygun ve ayrıştırılmış hizmet sunulması öngörülüyor.

Yeni kuralların uygulanması yaş sınırını, çocuklara sunulan hizmetlerin tasarımını ve kişisel verilerin kullanımını birlikte ilgilendiriyor. e-Devlet üzerinden oluşturulacak belgenin yalnızca yaş bilgisini göstermesi, doğrulamanın hangi verilerle yapılabileceğine sınır koyuyor. 31 Mart 2027’ye kadar tanınan süre ise sosyal ağ sağlayıcılarının bu kontrolleri mevcut kullanıcıları da kapsayacak şekilde tamamlaması gereken son tarihi belirliyor.