Apple ve Amazon’a İngiltere’de yeniden rekabet davası

Apple ve Amazon, İngiltere’de Apple ürünlerinin Amazon pazaryerinde satılma biçimiyle ilgili rekabet davasıyla karşı karşıya. İngiltere Rekabet Temyiz Mahkemesi, daha önce reddedilen başvurunun yeniden düzenlenmiş hâlinin bir bölümünü yargı sürecine taşıdı. Ancak mahkeme, davanın sınırlarını belirgin biçimde daralttı.

İzin verilen bölüm yalnızca Amazon’un pazaryerinden satın alınan Apple ürünlerini kapsıyor. Apple’dan veya başka perakendecilerden doğrudan alınan ürünlerle ilgili daha geniş iddialar ise mahkeme tarafından ilerletilmedi. Bu karar, şirketlerin sorumlu bulunduğu anlamına gelmiyor. Mahkeme yalnızca belirli iddiaların yargılama sırasında incelenebilecek kadar makul bir temele sahip olduğunu değerlendirdi.

2018 tarihli anlaşma davanın odağında

Dosyanın merkezinde Apple ile Amazon arasında 2018 yılında yapıldığı öne sürülen anlaşma bulunuyor. İddialara göre bu düzenleme, üçüncü taraf satıcıların Apple ve Beats ürünlerini Amazon’un İngiltere’deki pazaryerinde listelemesini sınırladı. Böylece tüketicilerin aynı ürünleri farklı satıcılardan karşılaştırarak satın alma imkânının azaldığı savunuluyor.

Tüketici tarafı, pazaryerindeki satıcı sayısının azalmasının rekabeti zayıflattığını ve Apple ürünlerini satın alan kişilerin daha yüksek fiyatlarla karşılaşmış olabileceğini ileri sürüyor. Davanın bundan sonraki aşamasında mahkemenin inceleyeceği temel konulardan biri, satıcı erişimindeki kısıtlamanın fiyatlar ve tüketici zararı üzerinde gerçekten nasıl bir etki oluşturduğu olacak.

Başvurunun ilk hâli 2023 yılında gündeme geldi. Tüketici hukuku akademisyeni Christine Riefa, ilk süreçte sınıf temsilcisi olarak davada yer aldı. Apple ve Amazon’un İngiltere’deki tüketiciler bakımından rekabeti azalttığı iddia edildi. Bununla birlikte mahkeme, davanın toplu dava olarak onaylanmasını reddetti.

İlk başvurunun önündeki sorunlardan biri davanın finansman modeliydi. Davayı finanse eden Asertis’in, dava kazanılırsa elde edilecek tazminattan başarı ücreti almasını öngören bir anlaşma bulunuyordu. Mahkeme, bu düzenlemenin tüketicilere dağıtılabilecek tazminatı azaltabileceği, hatta bazı senaryolarda geriye ödeme kalmaması riskini doğurabileceği kanaatine vardı.

Mahkeme ayrıca sınıf temsilcisinin yalnızca avukatların yönlendirdiği sembolik bir kişi olamayacağını belirtti. Temsilcinin, davaya dâhil olan tüketicilerin çıkarlarını bağımsız biçimde savunması ve alınan kararların sonuçlarını anlayabilmesi gerektiği vurgulandı. Bu değerlendirmelerin ardından dosya, yeni sınıf temsilcisi Justin Le Patourel tarafından yeniden sunuldu.

Amazon pazaryerindeki satışlarla sınırlandı

Yenilenen başvuruyu inceleyen mahkeme, Amazon pazaryerinden satın alınan Apple ürünlerine yönelik iddiaların makul, inandırıcı ve mevcut gerçeklere dayalı olduğunu değerlendirdi. Böylece bu bölümün yargılama sürecinde ele alınmasının önünü açtı.

Buna karşılık Apple’dan ya da başka perakendecilerden doğrudan satın alınan ürünleri kapsayan iddialar kabul edilmedi. Mahkeme, bu iddialarda tüketicilerin uğradığı öne sürülen zararı açıklamak için çok daha karmaşık ve varsayıma dayalı bir nedensellik zinciri gerektiğini değerlendirdi. Sonuç olarak dava, Amazon’un üçüncü taraf satıcıları bir araya getiren pazaryerindeki işlemlerle sınırlı kaldı.

İngiltere’de ilerlemesine izin verilen bölümün faiz dâhil yaklaşık 289 milyon sterlin ile 306 milyon sterlin arasında bir değere sahip olabileceği belirtiliyor. Bu aralık, tüketicilerin kesin olarak bu miktarda ödeme alacağı anlamına gelmiyor. Apple ve Amazon’un sorumluluğu henüz belirlenmiş değil. Olası bir tazminat hakkı ve ödenecek tutar, davanın esasına ilişkin incelemeler tamamlandıktan sonra netleşecek.

Şirketler iddiaları kabul etmiyor

Apple, Amazon ile yapılan anlaşmanın temel amacının sahte ürün satışlarını azaltmak olduğunu savunuyor. Şirket, davadaki iddialara güçlü biçimde karşı çıktığını belirtti. Amazon’un tutumuna ilişkin paylaşılan bilgilerde ise ayrıntılı bir açıklama bulunmuyor.

Apple ve Amazon’un satıcı kısıtlamaları nedeniyle incelemeyle karşılaştığı tek ülke İngiltere değil. İtalya, İspanya, Almanya ve ABD’de de benzer anlaşmalarla bağlantılı rekabet soruşturmaları ve hukuki süreçler yaşandı. İngiltere’deki davanın ilerlemesi, dijital pazaryerlerinde platform sahibi şirketlerle marka sahipleri arasındaki anlaşmaların üçüncü taraf satıcıları nasıl etkilediğinin mahkeme önünde tartışılmasını sağlayacak.

Dosyanın kapsamı daraltılmış olsa da ortaya çıkan hukuki soru geniş bir etkiye sahip. Bir pazaryerinde belirli bir markanın ürünlerini kaç satıcının sunabildiği, tüketicilerin fiyat karşılaştırma seçeneklerini doğrudan etkileyebilir. Mahkemenin ilerleyen aşamalarda yapacağı değerlendirme, yalnızca Apple ürünlerinin Amazon’daki satışları açısından değil, benzer platform anlaşmalarının rekabet kuralları bakımından nasıl ele alınacağı açısından da izlenecek.