Apple’ın gizlilik araçları eski verilerinizi silemiyor

Apple, kullanıcıların dijital gizliliğini artırmak için App Tracking Transparency, Hide My Email ve iCloud Private Relay gibi araçlar sunuyor. Bu özellikler uygulamaların kullanıcıları izlemesini veya kişisel bilgilerin paylaşılmasını sınırlamaya yardımcı oluyor. Ancak daha önce toplanıp veri aracılarına aktarılmış bilgileri internetten silmiyorlar. Dolayısıyla gelecekteki takibi azaltmak, geçmişte birikmiş verilerin oluşturduğu riski tek başına ortadan kaldırmıyor.

ABD’de faaliyet gösteren veri aracıları, farklı kaynaklardan edindikleri kişisel bilgileri bir araya getirerek bireyler hakkında ayrıntılı profiller oluşturabiliyor. Uygulamaların ve internet sitelerinin kullanım koşullarında yer alan, verilerin seçili iş ortaklarıyla paylaşılmasına izin veren maddeler de bu sürece kapı açabiliyor. Kullanıcıların çoğu uzun metinleri okumadan kabul ettiğinden, hangi bilgilerin kimlerle paylaşılabileceğini fark etmeyebiliyor.

Veri aracıları hangi bilgileri topluyor?

Bu şirketlerin derleyebildiği bilgiler yalnızca e-posta adresi veya telefon numarasıyla sınırlı değil. Ev adresi, geçmişte yaşanılan yerler, aile bağlantıları, iş geçmişi, araç kredileri ve sosyal güvenlik numarası gibi hassas kayıtlar da profillere eklenebiliyor. Konum geçmişi gibi veriler de çeşitli kaynaklardan elde edilerek pazarlama amacıyla kullanılabiliyor veya başka taraflara satılabiliyor.

Bilgilerin farklı veri tabanlarında birikmesi, dolandırıcılık ve kimlik avı saldırılarının daha inandırıcı hâle gelmesine yol açabiliyor. Bir saldırgan kişinin mesleğini, yaşadığı çevreyi veya ailesiyle ilgili ayrıntıları biliyorsa, bu bilgileri kullanan sahte mesajlar hazırlayabilir. Kişisel güvenlik açısından da risk söz konusu: İnsanları isim, adres ve yakınları üzerinden listeleyen arama siteleri, bu bilgileri arayan kişilere kolayca sunabiliyor.

ABD’de birçok eyalette kişiler, veri tabanlarından bilgilerinin kaldırılmasını talep etme hakkına sahip. Fakat bu hakkı kullanmak kolay değil. Her veri aracısına ayrı başvuru yapmak gerekiyor; başvuru formlarını bulmak ve istenen adımları tamamlamak zaman alabiliyor. Bir aile üyesi adına yapılan talep diğer kişileri kapsamıyor, bu nedenle herkesin kendi başvurusunu göndermesi gerekiyor.

Silme talebi tek seferlik bir işlem değil

Yüzlerce şirketin kayıtlarını tek tek kontrol etmek, başvuruları takip etmek ve eksik kalan işlemleri tamamlamak ciddi bir uğraş gerektiriyor. Üstelik bir veri tabanındaki kayıt silinse bile şirketin daha sonra yeni kaynaklardan aynı kişiye ait bilgi edinmesini engelleyen bir garanti bulunmuyor. Bu yüzden kaldırma talebinin zaman içinde yinelenmesi gerekebiliyor. Takip yapılmadığında başvuruların etkisi sınırlı kalabiliyor.

Apple’ın sunduğu gizlilik özellikleri yine de işe yaramaz değil: Bunlar uygulamaların ve çevrim içi hizmetlerin kullanıcıyı izleme imkânını kısıtlamaya yönelik. Ancak görevleri, geçmişte başka şirketlerin eline geçmiş kayıtları temizlemek değil. Yeni veri akışını azaltmak ile mevcut veriyi sildirmek, birbirini tamamlayan ama farklı işlemler.

Otomatik kaldırma hizmetleri nasıl çalışıyor?

Incogni gibi hizmetler, veri aracılarına silme talepleri gönderme ve yanıtları takip etme sürecini otomatikleştirmeyi amaçlıyor. Paylaşılan bilgilere göre Incogni, kullanıcı adına 420’den fazla veri aracısı veri tabanına yasal kaldırma talebi iletebiliyor; şirketler itiraz ettiğinde veya bilgileri yeniden topladığında süreci takip ediyor. Hizmet, talepleri belirli aralıklarla tekrarlayarak verilerin yeniden kayda girmesi ihtimaline karşı işlem yürütüyor.

Bu tür bir hizmet kullanmak, verilerin her yerde ve kalıcı olarak silineceği anlamına gelmiyor. Veri tabanlarının sayısı, şirketlerin uygulamaları ve bilgilerin yeniden toplanma ihtimali, kişisel verileri internetten temizlemeyi sürekli takip gerektiren bir konu hâline getiriyor. Apple’ın gizlilik araçları yeni izlemeyi sınırlarken, veri kaldırma talepleri geçmişte oluşturulmuş profillere yöneliyor; kullanıcıların karşılaştığı sorun da bu iki ihtiyacın farklı çözümler gerektirmesi.