California, robotaksiler için yeni sorumluluk kuralları getirdi

California, otonom araçların özellikle acil durumlarda yol açabildiği sorunları azaltmak için robotaksi şirketlerine yeni sorumluluklar yükledi. Vali Gavin Newsom’un imzaladığı Senato Yasa Tasarısı 1246, sürücüsüz araçların devre dışı kaldığında ya da polis, itfaiye ve diğer ilk müdahale ekiplerinin çalışmalarını aksattığında uygulanacak kuralları belirliyor.

Yasanın arkasındaki temel gerekçe, robotaksilerin şehir trafiğinde beklenmedik biçimde durması veya yanlış konumlanmasıyla ortaya çıkan olaylar. San Francisco’da çok sayıda robotaksi günlük olarak hizmet veriyor ve bu araçların büyük bölümü trafiğe ciddi bir müdahale yaratmadan ilerliyor. Ancak bazı araçların trafiği engellediği, suç mahallerine girdiği ve acil müdahale ekiplerinin hareket alanını daralttığı olaylar da yaşandı.

Robotaksiler için yerel destek zorunluluğu

Yeni düzenleme, otonom araç geliştiren şirketlerin sorun yaşandığında yalnızca uzaktan müdahaleye güvenmesini engellemeyi amaçlıyor. Tesla, Waymo ve Zoox gibi şirketler, robotaksilerinin neden olduğu arıza, kaza veya yol kapanmalarında ilk müdahale ekiplerine yerel ve sahada görev yapan destek personeli sağlamak zorunda olacak.

Şirketlerin ayrıca “yerel olay teknisyenleri” bulundurması gerekecek. Bu teknisyenler, kaza yapan veya yolu kapatan otonom araçların incelenmesine ve gerektiğinde kaldırılmasına yardımcı olacak. Bir robotaksi polis ya da itfaiye ekiplerinin geçişini 30 dakikadan uzun süre engellerse şirketler yaptırımlarla karşı karşıya kalabilecek.

Düzenleme, şehir ve yerel yönetimlerin bilgiye erişimini de artırıyor. Sistem çapında yaşanan arızalarda şirketler, araçların konumu ve durumuyla ilgili bilgileri şehirler, kasabalar ve diğer yerel idarelerle paylaşmak zorunda olacak. Böylece müdahale ekiplerinin kontrol dışı kalan araçların nerede bulunduğunu daha hızlı öğrenmesi hedefleniyor.

Uzaktan araç kullanan personel için ABD şartı

Yasa yalnızca araçların sahadaki davranışlarını değil, robotaksileri uzaktan yöneten personeli de kapsıyor. Otonom araç geliştiricileri bundan sonra yalnızca Amerika Birleşik Devletleri’nde bulunan uzaktan sürücüleri çalıştırabilecek. Bu kişilerin ABD sürücü belgesine sahip olması da gerekecek.

Bu şart, araçların uzaktan destek gerektirdiği durumlarda müdahaleyi yerel düzenlemelere ve operasyon koşullarına daha uyumlu hâle getirmeyi amaçlıyor. Bununla birlikte yasanın teknik ayrıntılarının tamamı henüz belirlenmiş değil. California Motorlu Taşıtlar Dairesi, eyaletteki otonom araçların başlıca düzenleyicisi olarak uygulama ayrıntılarını netleştirecek.

Kurallar Temmuz 2028’de yürürlüğe girecek

Senato Yasa Tasarısı 1246, Temmuz 2028’de uygulanmaya başlayacak. Bu tarih, şirketlere yerel destek ekiplerini kurmaları, uzaktan sürücülerin şartlarını karşılamaları ve acil durum bildirim süreçlerini hazırlamaları için zaman bırakıyor.

Yasanın robotaksilerin acil müdahale araçlarının yolundan tamamen çekilmesini garanti edip etmeyeceği ise şimdiden kesin değil. Otonom araçların karmaşık şehir ortamlarında nasıl karar verdiği, yaşanan aksaklıkların yalnızca yazılım kaynaklı olmaması ve müdahale ekipleriyle şirketler arasındaki koordinasyonun ne kadar hızlı kurulacağı uygulamanın sonucunu belirleyecek.

California’nın düzenlemesi, robotaksi hizmetlerinin yaygınlaştığı dönemde sorumluluğun kimde olduğunu daha net hâle getiriyor. Eyaletin yaklaşımı, diğer bölgelerin benzer kuralları benimseyip benimsemeyeceği veya federal düzeyde ortak bir düzenleme bekleyip beklemeyeceği sorusunu da gündeme taşıyor.

Otonom ulaşım şirketleri büyürken, güvenlik tartışması yalnızca araçların kendi kendine hareket edip edemediğiyle sınırlı kalmıyor. Bir aracın arıza yaptığında kimin tarafından, ne kadar sürede ve hangi yetkiyle kaldırılacağı da robotaksi sistemlerinin şehirlerdeki kabulünü etkileyen temel konular arasında yer alıyor.