CFS’ye füzyon çipleri için 85 milyon dolarlık destek

Füzyon enerjisini ticari elektrik üretimine taşımayı hedefleyen Commonwealth Fusion Systems (CFS), reaktörlerde kullanılacak yarı iletken teknolojileri için ABD hükümetinden 85 milyon dolar destek alacak. ABD Ticaret Bakanlığı’nın CHIPS Act programı kapsamındaki ödül, yeni çiplerin araştırılmasının yanında ülkedeki üretim kapasitesini ve tedarik zincirini geliştirmeye de odaklanıyor. Anlaşma kapsamında ABD hükümeti şirkette pay sahibi olacak.

Füzyon şirketleri ilk gösterim reaktörlerini geliştirmeye çalışırken ticari ölçekte üretim için yalnızca çalışan bir reaktör ortaya koymak yetmiyor. Santrallerin güvenilir biçimde işletilmesi; uygun güç elektroniğine, dayanıklı kontrol sistemlerine ve gerekli bileşenlerin düzenli tedarikine bağlı. CFS’ye sağlanacak kaynak, bu ihtiyaçlarla ilişkili beş çalışma alanını destekleyecek.

Füzyon reaktörleri için güç elektroniği

Programın temel başlıklarından biri, silisyum karbür tabanlı güç elektroniğinin geliştirilmesi. Bu yarı iletkenler yüksek gerilimleri yönetebiliyor ve LED’ler, elektrikli araçlar, baz istasyonları ile veri merkezleri gibi farklı alanlarda kullanılıyor. Füzyon makinelerinde ise güçlü elektrik darbelerinin kontrol edilmesi gerekiyor.

Bu darbeler, reaktör içindeki plazmayı sınırlamak için kullanılan süperiletken mıknatıslara güç sağlıyor. Bu nedenle güç elektroniği, elektriğin sisteme aktarılmasını yönetmenin ötesinde, füzyon düzeneğinin temel parçalarının çalışmasında da rol oynuyor. CFS, destekle birlikte bu alandaki araştırma ve üretim kapasitesini artırmayı amaçlıyor.

Şirket, füzyon yakıtını ısıtmak için kullanılan radyo frekansı güç jeneratörlerinin yeni nesillerini de geliştirecek. Reaktörün daha hızlı kontrol edilmesine yardımcı olacak elektronikler de proje kapsamında yer alıyor. CFS, bu bileşenleri radyasyona dayanıklı hâle getirmeyi hedefliyor. Elektroniklerin zorlu çalışma koşullarında daha uzun süre işlevini koruması, santrallerin bakım ve işletme gereksinimleri açısından önem taşıyor.

Yapay zekâ donanımı ve üretim kapasitesi

Destek, yapay zekâ sistemlerinde kullanılan GPU ve TPU gibi donanımların enerji santrallerinde değerlendirilmesine yönelik çalışmaları da içeriyor. CFS, bu tür hesaplama donanımlarının reaktör kontrolü ve santral işletiminde nasıl kullanılabileceğini araştıracak. Donanımların füzyon ortamındaki kullanımına ilişkin ayrıntılar paylaşılmadı. Şirketin planı, bu araştırmaları güç elektroniği ve yarı iletken üretim kapasitesindeki artışla birlikte yürütmek.

Bu çalışmaların ABD’deki çip üretimiyle ilişkilendirilmesi, desteğin yalnızca tek bir reaktörün ihtiyaçlarına yönelik olmadığını gösteriyor. Füzyon tesisleri yaygınlaşacaksa, gerekli elektronik bileşenlerin yeterli miktarda üretilebilmesi ve tedarik zincirinin bu talebi karşılayabilmesi gerekecek. CFS’nin programı, reaktör teknolojisinin yanı sıra bu üretim altyapısına da yatırım yapmayı amaçlıyor.

Sparc hedefi ve ticarileşme süreci

CFS, Sparc adlı füzyon reaktörünü gelecek yıl çalıştırmayı hedefliyor. Ancak tek bir gösterim cihazının devreye alınması, ticari santrallerin kurulabileceğini tek başına kanıtlamayacak. Birden fazla tesisin işletilmesi için bileşenlerin dayanıklı ve verimli olması, ayrıca ihtiyaç duyulan miktarlarda temin edilebilmesi gerekiyor. Yarı iletkenler bu nedenle yalnızca ilk reaktör denemeleri açısından değil, füzyon teknolojisinin daha geniş ölçekte uygulanması bakımından da önem taşıyor.

CHIPS Act desteği, ABD’nin yarı iletken üretimini güçlendirme hedefini füzyon teknolojisiyle bir araya getiriyor. CFS’nin kurucu ortağı ve baş bilim sorumlusu Brandon Sorbom, yatırımın daha yetenekli ve ekonomik santraller geliştirilmesine ve bu tesisler için ABD’deki tedarik zincirinin güçlenmesine yardımcı olabileceğini belirtiyor. Bu hedeflerin gerçekleşmesi, yeni elektroniklerin geliştirilmesinin yanı sıra füzyon tesislerinde güvenilir biçimde çalıştıklarının gösterilmesine de bağlı olacak.