GÖKBEY ve KIZILELMA’nın milli motorlarında son durum

GÖKBEY ve KIZILELMA projelerinde kullanılan milli motorların geliştirme sürecine ilişkin yeni bilgiler paylaşıldı. TEI Genel Müdürü Mahmut Faruk Akşit’in açıklamasına göre GÖKBEY için geliştirilen TEI-TS1400 motoru uçuş olgunluğuna ulaştı. Motorun sertifikasyon sürecinde de son aşamaya yaklaşıldı.

Paylaşılan bu bilgi, TEI-TS1400’ün yalnızca laboratuvar veya yer testleriyle sınırlı bir geliştirme projesi olmadığını gösteriyor. Uçuş olgunluğu, motorun ilgili hava platformunda kullanılmaya yaklaşacak teknik seviyeye geldiğini ifade ediyor. Buna karşılık sertifikasyonun tamamlanması, motorun tasarımının, üretim süreçlerinin ve performansının belirlenmiş kurallara uygunluğunun resmî olarak doğrulanmasını gerektiriyor.

TEI-TS1400’te uçuş olgunluğu aşaması

GÖKBEY’de kullanılmak üzere geliştirilen TEI-TS1400’ün uçuş olgunluğuna ulaşması, motor programının teknik geliştirme bakımından ileri bir noktaya geldiğini ortaya koyuyor. Ancak uçuş olgunluğu ile sertifikasyonun tamamlanması aynı anlama gelmiyor. Motor, uçuşa uygun seviyeye yaklaşmış olsa da sertifika sürecindeki kontrollerin ve resmî doğrulamaların bitmesi gerekiyor.

Havacılık motorlarında bu doğrulamalar, yalnızca motorun çalışıp çalışmadığının incelenmesinden oluşmuyor. Motorun farklı çalışma koşullarındaki davranışı, performansını tekrarlanabilir biçimde koruyup korumadığı ve platformla uyumu da değerlendirme sürecinin parçası olabiliyor. Paylaşılan açıklama, TEI-TS1400 için bu aşamaların geride bırakılmaya başlandığını değil, sürecin son bölümüne gelindiğini gösteriyor.

Bu ayrım GÖKBEY’in motor tarafındaki ilerlemesini doğru değerlendirmek açısından önem taşıyor. Sertifikasyonun tamamlandığına dair bir açıklama yapılmadığı için motorun resmî olarak tüm doğrulama adımlarını bitirdiği söylenemiyor. Mevcut tablo, teknik geliştirme seviyesinin yükseldiğini ve onay sürecinde sona yaklaşıldığını ortaya koyuyor.

GÖKBEY projesinde motorun platformla birlikte değerlendirilmesi, tek başına motor performansından farklı bir başlık oluşturuyor. Bir motorun kendi testlerinde başarılı olması, farklı bir hava aracındaki bütün kullanım koşullarının otomatik olarak doğrulandığı anlamına gelmiyor. Bu nedenle platform-motor uyumu ve uçuş güvenliğiyle ilgili adımların da sertifikasyon süreciyle birlikte ele alınması gerekiyor.

KIZILELMA motoru için ayrıntılar sınırlı

Açıklamada KIZILELMA için geliştirilen milli motorun da son aşamada bulunduğu belirtildi. Ancak paylaşılan bilgiler arasında motorun adı, tamamladığı testler, performans değerleri veya sertifikasyon sürecindeki kesin konumu yer almadı. Bu nedenle KIZILELMA tarafında aktarılabilecek doğrulanmış bilgi, motor çalışmalarının son aşamaya taşındığı yönünde kalıyor.

GÖKBEY ve KIZILELMA farklı görev ihtiyaçlarına sahip hava platformları olduğu için motor programlarının aynı ölçütlerle değerlendirilmesi gerekmiyor. Bir projede ulaşılan teknik seviye, diğer projenin de aynı noktaya geldiğini göstermiyor. Her motor için platform uyumu, test sonuçları ve resmî onay adımlarının ayrı ayrı takip edilmesi gerekiyor.

Sonraki aşamada sertifikasyon belirleyici olacak

Milli motor geliştirme çalışmaları, platform projelerinin dış kaynaklara ve tedarik süreçlerine bağımlılığını azaltma hedefi açısından önem taşıyor. Bununla birlikte bu hedefe ulaşılması, motorların geliştirilmesinin yanı sıra güvenilirlik ve sertifikasyon süreçlerinin de tamamlanmasına bağlı. Bu nedenle TEI-TS1400 için verilecek sonraki bilgiler, sertifikanın tamamlanıp tamamlanmadığı ve motorun GÖKBEY’deki kullanım durumuna odaklanacak.

2 Ekim 2026 itibarıyla paylaşılan açıklamalarda en net teknik durum, TEI-TS1400’ün uçuş olgunluğuna ulaşması ve sertifikasyon sürecinde sona yaklaşması oldu. KIZILELMA motoru için ise son aşama ifadesi kullanıldı; fakat tamamlanan testler veya ayrıntılı bir takvim açıklanmadı. Bu tablo, iki projede de motor çalışmalarının ilerlediğini gösterirken nihai tamamlanma seviyesinin yeni resmî açıklamalarla netleşeceğine işaret ediyor.