Google’ın uzay veri merkezleri için 1.800 Starship uçuşu gerekebilir

Google, yapay zekâ hesaplamalarını Dünya’nın yörüngesine taşımaya yönelik Project Suncatcher planında ilk donanım testini gerçekleştirdi. Şirketin prototip yörünge işlem uydusu, Kaliforniya’dan fırlatılan bir SpaceX roketiyle uzaya gönderildi. Bu görev, Google’ın gelişmiş çiplerinden birini ilk kez uzay ortamında denemesi açısından önem taşıyor.

Planet Labs tarafından geliştirilen standart uydu platformu üzerine kurulan prototip, Google’ın Tensor Processing Unit (TPU) adlı yapay zekâ işlemcisini çalıştıracak. TPU, Google’ın yapay zekâ iş yüklerinde kullanılan ve Nvidia’nın grafik işlemcilerine rakip olarak konumlandırdığı özel çip ailesi. Testin amacı yalnızca çipi çalıştırmak değil; uzayda sürekli güç sağlama, ısıyı uzaklaştırma ve farklı yapay zekâ modellerini güvenilir biçimde yürütme şartlarını da sınamak.

TPU uzayda kısa süreli çalışacak

Google yöneticisi Travis Beals’ın aktardığına göre şirket, yeryüzünde çeşitli testler gerçekleştirdi ancak gerçek uzay koşullarının yer testleriyle tamamen taklit edilemeyeceğini düşünüyor. Bu nedenle prototip, yörüngeye ulaştıktan sonra işlemcisini 15 dakikalık çalışma aralıklarıyla kullanacak. Kısa çalışma süreleri, uydunun güç üretimi ve termal yönetim sistemleri üzerindeki yükü sınırlamayı amaçlıyor.

Mevcut uydu, Planet Labs’ın standart platformlarından biri üzerine inşa edildi. Google ve Planet Labs, gelecek yıl uçması beklenen başka bir gösterim görevi üzerinde de çalışıyor. Bu görevde yapay zekâ hesaplamaları için daha özel tasarlanmış iki uydunun kullanılması planlanıyor. Uyduların, aralarındaki iletişimi lazer bağlantısıyla sağlayarak birlikte çalışması hedefleniyor.

Hedef, yörüngede paralel çalışan uydu ağı

Project Suncatcher, tek bir uyduda işlem yapmanın ötesine geçiyor. Google’ın uzun vadeli vizyonu, birbirine yakın formasyonda uçan 81 uydudan oluşan bir ağ kurmak. Bu uyduların hesaplamaları paralel biçimde yürütmesi planlanıyor. Böyle bir mimaride uydular arasındaki veri aktarım hızı ve gecikme süresi kritik hale geliyor. Özellikle birden fazla makineye yayılan büyük yapay zekâ iş yüklerinde, işlemciler arasındaki iletişim performansı toplam sistemin verimliliğini doğrudan etkileyebilir.

Google, planını bugünkü yapay zekâ ihtiyaçlarıyla sınırlamıyor. Şirket, yörüngedeki altyapının önümüzdeki beş yıl içinde ortaya çıkabilecek işlem gereksinimlerine yanıt vermesini amaçlıyor. Bu yaklaşım, Suncatcher’ı kısa vadeli bir ürün çalışmasından çok, uzayda kurulabilecek büyük ölçekli hesaplama altyapısına yönelik uzun vadeli bir araştırma projesi haline getiriyor.

Starship için yüksek uçuş temposu gerekiyor

Google’ın yayımladığı hakem değerlendirmesinden geçmiş çalışma, yörüngedeki veri merkezlerine erişimin maliyet tarafını da inceliyor. Araştırmacılar bunun bir ekonomik fizibilite raporu olmadığını özellikle belirtiyor. Buna rağmen çalışma, fırlatma maliyetlerinin zaman içinde nasıl düşebileceğine dair şirketin varsayımlarını ortaya koyuyor.

Google, SpaceX’in Falcon 1 döneminden bu yana her yıl yaklaşık yüzde 20’lik bir maliyet azaltma öğrenme eğrisi yakaladığını savunuyor. Bu eğilimin sürmesi halinde, 2035 yılına kadar kilogram başına yaklaşık 200 dolara yaklaşan fırlatma fiyatlarının mümkün olabileceği değerlendiriliyor. Google aynı zamanda SpaceX’e büyük yatırım yapan şirketlerden biri olarak, yörünge altyapısının ölçeklenmesinde bu roket ailesine önemli bir rol biçiyor.

Analize göre bu maliyet seviyesine ulaşmak için Starship’in toplam 370 bin ton yükü yörüngeye taşıması gerekebilir. Her görevde 200 metrik ton yük taşındığı varsayılırsa, önümüzdeki 10 yıl içinde yaklaşık 1.800 fırlatma yapılması gerekiyor. Bu da yılda ortalama 180 uçuş anlamına geliyor.

Bu hedef, Starship’in mevcut uçuş geçmişiyle karşılaştırıldığında oldukça yüksek bir tempo gerektiriyor. Araç şimdiye kadar bir yıl içinde beşten fazla kez uçmadı. SpaceX gelecekte çok daha sık uçuş yapmayı öngörse de Google’ın hesaplamaları, uzay tabanlı veri merkezlerinin yalnızca işlemci ve uydu teknolojisine değil, yüksek kapasitede ve düşük maliyetli fırlatma altyapısına da bağlı olduğunu gösteriyor. İlk prototipin uzaya gönderilmesi teknik doğrulama açısından başlangıç niteliğinde; 81 uyduluk ağ vizyonuna ulaşmak ise çok daha büyük bir lojistik ve mühendislik kapasitesi gerektirecek.