Hindistan, Musk’ın Starlink ayrımcılığı iddiasını reddetti

Hindistan ile Elon Musk’ın sahibi olduğu SpaceX arasındaki Starlink anlaşmazlığı, şirketin ülkedeki lisans sürecine ilişkin tartışmalarla yeniden gündeme geldi. Musk, Starlink’in Hindistan’da hizmet vermeye başlamasının ismi açıklanmayan “oligarklar” tarafından engellendiğini öne sürdü. Hindistan İletişim Bakanlığı ise bu iddiayı reddederek uydu internet şirketleri için ayrımcı olmayan ortak bir düzenleyici çerçeve uygulandığını bildirdi.

Musk, çarşamba günü yaptığı açıklamada bazı grupların ülkedeki tekelci konumlarını korumaya çalıştığını savundu. Ancak SpaceX yöneticisi, Starlink’in kasıtlı biçimde engellendiğini gösteren herhangi bir belge veya kanıt paylaşmadı. Hindistan hükümetinin yanıtı ise bekleme sürecinin Starlink’e özel olmadığını ortaya koymaya odaklandı.

Bakanlığın açıklamasına göre Starlink ile Hindistan’da lisans alan iki uydu operatörü, düzenleyici süreçte büyük ölçüde aynı aşamada bulunuyor. Üç şirketin de spektrum başvurusu yapabilmesi için güvenlik değerlendirmelerini tamamlaması gerekiyor. Spektrum, uyduların veri iletimi için kullandığı radyo frekanslarını ifade ediyor. Bu frekansların hangi şirketlere ve hangi koşullarla tahsis edileceği, uydu internet hizmetlerinin ülkede faaliyet gösterebilmesi açısından temel gereklilikler arasında yer alıyor.

Starlink’in Hindistan süreci neden uzadı?

Hindistan, dünyanın en büyük internet pazarlarından biri olduğu için Starlink açısından stratejik bir ülke konumunda. SpaceX, pazara girmek için beş yılı aşkın süredir çeşitli düzenleyici ve ticari hazırlıklar yürütüyor. Şirket bazı kritik onayları almış, ayrıca ülkenin iki büyük telekom operatörü Reliance Jio ve Bharti Airtel ile ortaklık kurmuş durumda. Buna rağmen Starlink henüz Hindistan’da ticari hizmet başlatamadı.

Şirketin ülkedeki yapılanması da zaman içinde genişledi. Eski Payoneer yöneticisi Prabhakar Jayakumar, aralık ayında SpaceX’in Hindistan operasyonlarının başına getirildi. Bu atama, Starlink’in pazara giriş planlarının yalnızca uydu ve yer istasyonu yatırımlarından oluşmadığını gösteriyor. Hindistan’da lisans, güvenlik, veri yönetimi ve müşteri operasyonlarını kapsayan yerel bir organizasyon kurulması gerekiyor.

Starlink’in iş operasyonlarından sorumlu başkan yardımcısı Lauren Dreyer de Yeni Delhi’de düzenlenen India Mobile Congress etkinliğinde şirketin Hindistan pazarına bağlılığını yineledi. Dreyer, Starlink’in ülkede hizmet vermeye hazır olduğunu ve Başbakan Narendra Modi’nin ülke genelinde bağlantıyı yaygınlaştırma hedefini desteklemek istediğini belirtti.

SpaceX, Hindistan’daki altyapı hazırlıklarının sürdüğünü de açıklıyor. Şirketin verdiği bilgilere göre ülkede uyduları internete bağlayan 20’den fazla ağ geçidi tesisi ve yüzlerce yer anteni bulunuyor. SpaceX ayrıca operasyonlarını Hindistan’ın düzenleme, güvenlik ve veri egemenliği gereksinimlerine uyarladığını ifade ediyor. Starlink, hizmetini mevcut karasal telekomünikasyon ağlarının yerine geçecek bir sistem olarak değil, bu ağları tamamlayacak bir bağlantı seçeneği olarak konumlandırıyor.

Spektrum tahsisi tartışmanın merkezinde

Starlink’in Hindistan’daki ilk girişimi 2021’e uzanıyor. Şirket, gerekli lisansları almadan uydu internet hizmeti için ön sipariş toplamaya başlayınca hükümetin tepkisiyle karşılaştı. SpaceX, 2022’nin başlarında ekipman ön siparişleri için aldığı ödemeleri iade etmek zorunda kaldı. Bu olay, şirketin pazara giriş sürecindeki ilk büyük engellerden biri oldu.

Daha sonraki tartışmaların merkezinde uydu spektrumunun nasıl dağıtılacağı yer aldı. Starlink, frekansların idari yöntemle tahsis edilmesini savundu. Reliance Jio ise spektrumun açık artırma yoluyla dağıtılması gerektiğini ileri sürdü. Açık artırma modeli, uydu internet şirketlerinin ülkeye giriş maliyetini artırabilecek bir yöntemdi.

Hindistan sonunda spektrumun açık artırma yerine idari yöntemle tahsis edilmesine karar verdi. Bu karar, Starlink’in savunduğu yaklaşımla uyumlu olsa da şirketin hizmete başlaması için tek başına yeterli olmadı. Güvenlik değerlendirmeleri ve diğer düzenleyici koşulların tamamlanması gerekiyor. Jio ile Airtel de kendi uydu internet projeleri üzerinde çalışıyor.

Bu nedenle Hindistan’daki anlaşmazlık, Musk’ın açıklamalarıyla sınırlı bir şirket-hükümet gerilimi olarak değerlendirilmiyor. Starlink’in pazara girebilmesi; güvenlik kontrolleri, veri egemenliği kuralları, spektrum yönetimi ve yerel telekom şirketleriyle rekabet gibi başlıkların aynı anda sonuçlandırılmasını gerektiriyor. Bakanlığın son açıklaması, Starlink’in bekleyişinin şirketi hedef alan özel bir uygulamadan değil, ülkedeki lisanslı uydu operatörlerinin tamamı için geçerli resmi süreçlerden kaynaklandığı mesajını veriyor.