Lyft, sürücü sınıflandırması davasında 272,5 milyon dolar ödeyecek

Lyft, Kaliforniya’da sürücülerinin çalışma statüsüne ilişkin uzun süredir devam eden hukuki uyuşmazlığı 272,5 milyon dolarlık uzlaşmayla çözmeye hazırlanıyor. Şirket, sürücüleri çalışan olarak değil bağımsız yüklenici olarak sınıflandırdığı ve bu nedenle bazı ücret ile sosyal hakların dışında bıraktığı iddialarını içeren davada ödeme yapmayı kabul etti.

Uzlaşma henüz mahkeme tarafından onaylanmış değil. Bu nedenle anlaşmanın yürürlüğe girmesi için hâkim kararı gerekiyor. Lyft, düzenleyici kuruma sunduğu bildirimde anlaşmanın, yıllarca sürebilecek bir yargılamanın maliyetlerini ve şirket yönetiminin zamanını azaltacağını belirtti. Şirket yönetimi, davanın sona ermesiyle ticari hedeflere odaklanabileceğini savundu.

Uyuşmazlık hangi dönemi kapsıyor?

Kaliforniya Çalışma Komiserliği Ofisi, Lyft aleyhindeki davayı Ağustos 2020’de açtı. Kurumun iddiasına göre şirket, eyalet yasalarının çalışanlar için öngördüğü statü yerine sürücüleri bağımsız yüklenici olarak gösterdi. Davadaki uygulamalar 6 Nisan 2016 ile 15 Aralık 2020 arasındaki dönemi kapsıyor.

Çalışan ve bağımsız yüklenici ayrımı, yalnızca kullanılan unvanla sınırlı değil. Bu sınıflandırma, sürücülerin hangi ücret ve çalışma haklarından yararlanabileceğini de belirliyor. Dava dosyasındaki suçlamalara göre Lyft sürücüleri, çalışanlara tanınan asgari ücret ve fazla mesai ödemelerinden faydalanamadı.

İddialar bununla da sınırlı kalmadı. Ücretli hastalık izni, ücretlerin zamanında ödenmesi ve çalışanlara sağlanan diğer yasal korumalar da davanın kapsamına girdi. Dolayısıyla uzlaşma, yalnızca sürücülerin çalışma biçimini değil, geçmiş dönemdeki ücret ve hak taleplerini de ilgilendiriyor.

Kaliforniya Çalışma Komiseri Lilia García-Brower, anlaşmanın taleplerini yetkililere ileten sürücülerin katkısıyla mümkün olduğunu açıkladı. Çalışma Komiserliği Ofisi, uzlaşmadan alabileceği paydan vazgeçecek. Bu tutarın, ücret alacağı başvurusunda bulunan sürücülere aktarılması planlanıyor.

Kaliforniya’da gig ekonomisinin çalışma statüsü tartışması

Davanın arka planında, uygulama üzerinden hizmet veren kişilerin çalışan mı yoksa bağımsız yüklenici mi kabul edilmesi gerektiği sorusu bulunuyor. Kaliforniya’da 2019’da yürürlüğe giren Assembly Bill 5, DoorDash, Lyft ve Uber gibi platformların gig ekonomisinde çalışan kişileri çalışan statüsünde değerlendirmesini öngördü.

Bu statü, sürücülerin asgari ücret, işçi tazminatı ve diğer çalışma haklarına erişmesini sağlayacaktı. Ancak Lyft, Uber ve benzer iş modeline sahip şirketler, yasanın yürürlüğe girmesinin ardından sürücüleri bağımsız yüklenici olarak sınıflandırmayı sürdürdü.

Bu yaklaşım, yalnızca Çalışma Komiserliği Ofisi’nin değil, eyalet başsavcılığının ve Los Angeles, San Diego ile San Francisco şehir savcılarının da hukuki adımlar atmasına yol açtı. Özel kişiler tarafından açılan davalar da Kaliforniya Özel Başsavcılar Yasası kapsamında sürece dahil oldu.

İlgili davalar Eylül 2021’de San Francisco Yüksek Mahkemesi’nde koordine edildi. Lyft’in önerdiği 272,5 milyon dolarlık anlaşma hâkim tarafından onaylanırsa şirket açısından bu hukuki sürecin kapanmasının yolu açılacak. Bununla birlikte uzlaşma, Kaliforniya’da platform sürücülerinin hangi statüde değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin daha geniş tartışmayı ortadan kaldırmıyor.

Proposition 22 sonrasında tablo değişti

Kaliforniya’da 2020’de yapılan oylamanın ardından kabul edilen Proposition 22, uygulama tabanlı ulaşım hizmetlerinde çalışan sürücülerin bağımsız yüklenici olarak sınıflandırılmasına izin veren bir istisna oluşturdu. Düzenleme, Assembly Bill 5’in Lyft ve Uber gibi şirketler üzerindeki çalışan statüsü yükümlülüğünü sınırladı.

Bu nedenle Lyft’in anlaşması, özellikle geçmiş döneme ilişkin iddialar bakımından şirketin hukuki riskini azaltabilir. Ancak ödeme kararı, eyaletteki tüm benzer davaların sona erdiği anlamına gelmiyor. Uber, Kaliforniya Çalışma Komiserliği Ofisi’nin benzer suçlamalar içeren davasıyla karşı karşıya olmaya devam ediyor.

Lyft’in uzlaşması, uygulama tabanlı hizmetlerde çalışanların haklarıyla şirketlerin iş modeli arasındaki gerilimi yeniden gündeme getiriyor. Şirketler bağımsız çalışma modelinin esneklik sağladığını savunurken, kamu kurumları ve sürücülerin bir bölümü bu modelin ücret, izin ve diğer çalışma güvencelerini sınırlayabildiğini ileri sürüyor. Lyft dosyasının sonucu, mahkeme onayı beklenirken, Uber hakkındaki sürecin nasıl ilerleyeceği açısından da yakından izlenecek.