New York Belediye Başkanı Mamdani’den yapay zekâ çağrısı

New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, yapay zekânın toplum üzerindeki etkileriyle ilgili tartışmada federal yönetimi sert biçimde eleştirdi. Manhattan’daki Webster Hall’da düzenlenen The People’s AI Assembly etkinliğinde konuşan Mamdani, ABD’de yapay zekâ alanında etkili kurallar oluşturma sorumluluğunun büyük ölçüde şirketlere bırakıldığını savundu.

Etkinlikte Mamdani’ye soruları, oyuncu ve aktivist Ilana Glazer yöneltti. Konuşmanın merkezinde yapay zekânın iş hayatı, eğitim, çocukların zihinsel gelişimi ve insanların karar alma süreçleri üzerindeki etkileri vardı. Belediye başkanı, New Yorkluları teknolojinin kaçınılmaz biçimde hayatın her alanına yerleşeceği düşüncesine teslim olmamaya çağırdı.

Mamdani: Yapay zekâ kaçınılmaz değil

Mamdani’ye göre yapay zekânın hızlı biçimde yayılması, kamuoyunun hiçbir seçeneği yokmuş gibi davranmasını gerektirmiyor. Teknolojinin çevresinde insanların üzerinde baskı oluşturan bir anlatı kurulduğunu söyleyen başkan, bu anlatının toplumun itiraz etme ve sınır belirleme gücünü zayıflattığını belirtti.

New York Belediye Başkanı, teknoloji şirketlerinin yapay zekâyı sorgulanamaz ve hatasız bir sistem gibi sunmasına da karşı çıktı. Yapay zekâyı geliştiren şirketlerin aynı zamanda bu teknolojiyi denetlemesi gerektiği fikrinin hesap verebilirlik açısından sorunlu olduğunu savundu. Mamdani, şirketlerin kamu yararı ile ticari hedefler arasında seçim yapmak zorunda kalabileceğini ve bu nedenle düzenleme yetkisinin yalnızca özel sektöre bırakılamayacağını ifade etti.

Konuşmasında ABD’nin teknolojiye yaklaşımının çoğu zaman Çin’le rekabet ve yapay zekâ yarışı üzerinden şekillendiğini söyleyen Mamdani, insan odaklı kaygıların bu söylem içinde geri plana itildiğini dile getirdi. Belediye başkanı, federal düzeyde yapay zekâ yasalarının oluşturulması konusunda ciddi bir boşluk bulunduğunu düşünüyor.

New York’tan okullar ve emlak ilanları için kurallar

Mamdani’nin eleştirileri yalnızca teorik bir tartışmayla sınırlı değil. Belediye başkanı geçen ay ilkokul ve ortaokullarda yapay zekâ kullanımının yasaklanmasını emretti. Kararın arkasında, çocukların eğitim süreçlerinde yapay zekâyla ne zaman ve hangi koşullarda karşılaşacağına dair kamusal bir çerçeve oluşturma isteği bulunuyor.

Ilana Glazer da bir ebeveyn olarak yapay zekânın sınıflara hızla girmesinden duyduğu rahatsızlığı dile getirdi. Glazer, okullarda bu teknolojinin kullanılması konusunda ebeveynlerin ve öğrencilerin yeterince söz sahibi olmadığı görüşünde. Etkinlikteki tartışma, eğitim kurumlarının yapay zekâyı otomatik olarak kabul etmek zorunda olmadığı fikrini öne çıkardı.

New York yönetimi yaz aylarında emlak sektörünü de ilgilendiren bir politika duyurdu. Buna göre ev sahipleri, emlak brokerları ve emlak platformları, bir ilanın fotoğraf veya videoları yapay zekâyla oluşturulduysa bunu açıkça belirtmek zorunda olacak. Yönetim bu uygulamayla, gerçekte bulunmayan veya yanıltıcı biçimde gösterilen özellikler üzerinden hazırlanan ilanların önüne geçmeyi hedefliyor.

Şehir yönetiminin kullandığı “house-phishing” ifadesi, yapay zekâyla hazırlanmış görseller aracılığıyla insanların yanıltılmasını tanımlıyor. Böylece yapay zekâ yalnızca içerik üretimi veya otomasyon aracı olarak değil, tüketicilerin kararlarını etkileyen bir risk alanı olarak da ele alınıyor.

Federal yaklaşım şirketlerin öz denetimine dayanıyor

ABD Başkanı Donald Trump’ın bu ay duyurduğu Süper Zekâ Görev Gücü, güçlü yapay zekâ şirketlerinin kendi kendilerini düzenlemesine ağırlık veriyor. Mamdani ise bu yaklaşımın yeni federal kısıtlamalar getirmek yerine şirketlerin mevcut hareket alanını koruduğunu savunuyor.

Yapay zekâ şirketlerinin halka açılma planları da tartışmanın ticari boyutunu büyütüyor. Anthropic’in bu yıl halka açık piyasalarda işlem görmeye başlaması beklenirken OpenAI, 2027’de halka arz planını açıklamıştı. Mamdani, şirketlerin yüksek piyasa değerlerine ulaşma hedefleriyle kamu güvenliği ve hesap verebilirlik arasında gerilim oluşabileceğine işaret etti.

New York’un okullar ve emlak ilanları üzerinden uygulamaya koyduğu yaklaşım, yerel yönetimlerin federal düzenlemelerin yokluğunda kendi sınırlarını belirlemeye çalıştığını gösteriyor. Mamdani’nin mesajı ise yapay zekânın kullanım koşullarının yalnızca teknoloji şirketleri tarafından değil, kamu kurumları, ebeveynler, çalışanlar ve tüketiciler tarafından da tartışılması gerektiği yönünde.