Satlyt, uydularda yapay zekâ için 8 milyon dolar topladı

Uyduların topladığı verileri Dünya’daki yer istasyonlarına göndermeden önce yörüngede işleyebilmesi, uzay teknolojilerindeki en kritik hedeflerden biri hâline geliyor. Bu alanda yazılım geliştiren Satlyt, yapay zekâ modellerini farklı üreticilere ait uydular üzerinde çalıştırmak için 8 milyon dolarlık tohum yatırımı aldı. Şirket, uzay araçlarını yalnızca veri toplayan platformlar olmaktan çıkarıp hesaplama süreçlerinin bir parçasına dönüştürmeyi amaçlıyor.

Satlyt’in yaklaşımı, yapay zekâ ve yoğun hesaplama gerektiren uygulamaları doğrudan uydu donanımına taşıyor. Böylece sensörlerden gelen verilerin tamamının Dünya’ya aktarılması yerine, ilk analizlerin uzay aracında yapılması mümkün olabilir. Uydu, elde ettiği sonuçları veya işlenmiş daha küçük veri kümelerini yer istasyonlarına gönderebilir.

Şirket kendi uydusunu üretmeyecek

Satlyt, kendi uzay aracını tasarlamak yerine farklı uydu platformlarında çalışabilecek bir yazılım katmanı geliştiriyor. Şirket bu yapıyı sanallaştırma ve bulut platformlarına benzetiyor. Amaç, uydu üreticilerinin mevcut donanımlarını tamamen değiştirmeden yapay zekâ ve diğer hesaplama ağırlıklı uygulamaları yörüngede çalıştırabilmesi.

Bu yaklaşımın arkasındaki temel sorunlardan biri, verilerin uydudan Dünya’ya aktarılması. Downlink olarak adlandırılan bu süreç hem zaman alabiliyor hem de maliyet yaratabiliyor. Özellikle yüksek çözünürlüklü görüntüler ve sürekli çalışan sensörler, aktarılması gereken veri miktarını artırıyor. Verinin ilk aşamada uydu üzerinde işlenmesi, bazı görevlerde aktarım yükünü azaltabilir ve kararların daha hızlı alınmasına yardımcı olabilir.

Satlyt’in kurucularından Rama Afullo, daha önce Google’ın bulut bilişim biriminde ve SpaceX’in Starlink iletişim ağı tarafında ürün yöneticisi olarak görev yaptı. ABD’nin Sunnyvale kentinde merkezi bulunan şirket, Nairobi’de de operasyon yürütüyor. Afullo’nun uzay araçlarında bilgisayar kullanımı fikrini önceki görevleri sırasında gündeme getirdiği, ancak bu önerilerin o dönemde hayata geçirilmediği aktarılıyor.

Gemma modeli uzay aracında çalıştırıldı

Şirket, yazılımını şimdiye kadar iki gösterim görevinde uzaya gönderdi. Bu görevlerden birinde Google DeepMind tarafından geliştirilen Gemma modeli bir uzay aracında çalıştırıldı. Momentus tarafından işletilen araçta yapılan denemede, yazılım hatalarıyla ilgili iletimin boyutu yüzde 60’tan fazla azaltıldı.

İletilecek verinin küçültülmesi, uydu operasyonlarında doğrudan maliyet ve zaman avantajı sağlayabilir. Satlyt’in kurucu ortağı Afullo, bu düzeyde bir verimliliğin uydu başına her yıl yüz binlerce dolarlık tasarruf yaratabileceğini belirtiyor. Bu tahmin, şirketin yazılımı yalnızca deneysel yapay zekâ görevleri için değil, uydu işletmecilerinin günlük operasyonlarını daha verimli hâle getirmek için de konumlandırdığını gösteriyor.

Yeni görevde NASA’nın protokolleri test edilecek

Satlyt’in sıradaki uçuşu, uydu bilgisayar donanımları geliştiren Hindistan merkezli TakeMe2Space’in ürettiği bir araçla yapılacak. Görevde üç ayrı kullanım senaryosu bulunuyor. NASA, uzayda bulut bilişim protokollerini test etmek amacıyla şirkete ödeme yapıyor.

Uzay gözetimi alanında faaliyet gösteren Stellerian ise yörüngedeki nesnelerin takibi için görüntü işleme iş yüklerini deneyecek. TakeMe2Space’in hedefi de kendi uydusunun farklı şirketlere ait yazılımları barındırabildiğini göstermek. Bu görev, tek bir donanım platformunda birden fazla yazılım ve kullanım senaryosunun birlikte çalıştırılmasını sınayacak.

Yörüngede yüksek performanslı GPU sayısı hâlâ sınırlı. Bu nedenle Satlyt’in kısa vadeli fırsatı, genel amaçlı ve büyük ölçekli hesaplama altyapısı kurmaktan çok mevcut uydu donanımlarında çalışabilecek hedefli yapay zekâ görevlerine odaklanıyor. Görüntü işleme, veri ayıklama ve uydu sistemlerindeki yazılım hatalarının analiz edilmesi bu yaklaşımın kullanılabileceği alanlar arasında yer alıyor.

İki uyduyu tek bir hesaplama sistemi hâline getirmek istiyor

Satlyt’in sonraki hedefi, yazılımının iki farklı uyduyu tek bir ortak hesaplama sistemi içinde kullanabildiğini göstermek. Şirket bu denemeyi gelecek yıl gerçekleştirmeyi bekliyor. Test başarılı olursa yaklaşım, yalnızca tek bir uzay aracında çalışan yapay zekâ uygulamalarından birden fazla uydunun işlem kaynaklarını paylaşabildiği bir yapıya taşınacak.

Böyle bir sistem, farklı üreticilerin donanımlarını aynı yazılım ekosisteminde değerlendirmesine imkân sağlayabilir. Ancak uydular arasındaki iletişim gecikmeleri, sınırlı enerji kaynakları, donanım kapasitesi ve yörünge koşulları ölçeklenmenin önündeki temel teknik başlıklar olacak. Satlyt’in aldığı yatırım ve yaklaşan testler, uzay tabanlı hesaplamanın yalnızca daha güçlü donanımlarla değil, farklı uzay araçlarını birlikte çalıştırabilecek yazılımlarla da ilerleyeceğini ortaya koyuyor.