Türkiye’de İl Olma Potansiyeli Taşıyan 25 İlçe

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi sonuçları, ülkenin nüfus dağılımını il ve ilçe düzeyinde ortaya koydu. Veriler, nüfusu yüksek ilçeleri de yeniden gündeme taşıdı. Açıklanan nüfuslar üzerinden yapılan değerlendirmeye göre Türkiye’de il olma potansiyeli taşıyan 25 ilçe bulunuyor.

Bir ilçenin nüfusunun 100 bini aşması, il statüsü için aranan koşullardan biri olarak gösteriliyor. Bunun yanında ilçenin bağlı olduğu il merkezine en az 30 kilometre uzaklıkta bulunması; ekonomik ve eğitim bakımından belirli bir düzeye ulaşması gibi ölçütler de sıralanıyor. Nüfus verileri tek başına bir ilçenin il olacağı anlamına gelmiyor. İl statüsüne geçiş için hükûmetin bu yönde karar alması gerekiyor.

Nüfusu en yüksek adaylar

Listede nüfus bakımından ilk sırada Mersin’e bağlı Tarsus yer alıyor. Tarsus’un nüfusu 329 bin 494 olarak veriliyor. Onu Antalya’nın Alanya ilçesi 294 bin 558, Bursa’nın İnegöl ilçesi ise 255 bin 32 kişiyle izliyor. Tekirdağ’daki Çorlu’nun nüfusu 253 bin 551; Şanlıurfa’ya bağlı Siverek’in nüfusu da 250 bin 100 olarak açıklanmış durumda.

Hatay’ın İskenderun ilçesi 246 bin 639 kişiyle listede yer alırken Antalya’nın Manavgat ilçesinin nüfusu 224 bin 664. Zonguldak’ın Ereğli ilçesi 174 bin 619, Van’ın Erciş ilçesi ise 173 bin 203 kişilik nüfusa sahip. Manisa’daki Akhisar’da 166 bin 129 kişi yaşıyor.

Nüfusları 150 binin üzerinde olan diğer ilçeler arasında Aydın’ın Nazilli ilçesi 153 bin 879, Muğla’nın Fethiye ilçesi 151 bin 474 ve Balıkesir’in Bandırma ilçesi 149 bin 469 kişiyle sıralanıyor. Kırklareli’ne bağlı Lüleburgaz’ın nüfusu 145 bin 263; Konya’nın Ereğli ilçesinin nüfusu 142 bin 818 olarak kaydediliyor.

Listede 100 bin nüfus eşiğini aşan ilçeler var

Listenin devamında Adana’nın Kozan ilçesi 129 bin 985, Diyarbakır’ın Ergani ilçesi 126 bin 824, Ordu’nun Ünye ilçesi 122 bin 597 ve Ankara’nın Polatlı ilçesi 122 bin 424 nüfusla bulunuyor. Balıkesir’in Edremit ilçesinde 121 bin 437, Adıyaman’ın Kahta ilçesinde 120 bin 378 kişi yaşıyor.

Hakkari’ye bağlı Yüksekova’nın nüfusu 112 bin 826; Mardin’in Midyat ilçesinin nüfusu ise 108 bin 242. Şırnak’taki Cizre 133 bin 908, Kahramanmaraş’taki Elbistan 142 bin 783 ve Van’daki Erciş 173 bin 203 kişilik nüfuslarıyla listede yer alıyor. Bu değerler, ilçelerin nüfus büyüklüklerini gösteriyor; diğer ölçütlerin tamamının karşılandığını ya da idari statü değişikliğinin kesinleştiğini göstermiyor.

Veriler, bazı ilçelerin nüfuslarının kimi illerin toplam nüfusunu geçtiğini de ortaya koyuyor. Örneğin Tarsus, Alanya ve İnegöl’ün nüfusu; Artvin, Gümüşhane, Tunceli, Bayburt, Ardahan ve Kilis’in paylaşılan nüfus değerlerinden yüksek. Bu karşılaştırma, büyük ilçelerin nüfus açısından ne ölçüde büyüdüğünü gösterse de il statüsünün yalnızca nüfusa bakılarak verildiği anlamına gelmiyor.

Nüfus, il olma kararını tek başına belirlemiyor

İlçelerin il olabileceğine ilişkin değerlendirmelerde nüfusun yanı sıra coğrafi uzaklık, ekonomik yapı ve eğitim seviyesi gibi koşullar da hesaba katılıyor. Bu nedenle TÜİK’in nüfus sonuçları aday olarak anılan yerleri belirlemeye yardımcı olsa da idari değişiklik için yeterli değil. Listede bulunmak, ilçenin kesin olarak il ilan edileceği yönünde bir karar bulunduğunu göstermiyor.

Dolayısıyla 25 ilçeye ilişkin liste, mevcut nüfus verilerinden hareketle ortaya çıkan bir potansiyel değerlendirmesi olarak okunmalı. İl sayısının artıp artmayacağı ise ancak yetkili makamların alacağı resmî kararlarla belli olabilir.