Kaliforniya, yapay zekâ veri merkezlerine yeni maliyet kuralları

Kaliforniya, yapay zekâ hizmetlerinin arkasındaki veri merkezlerinin elektrik ve su altyapısında oluşturduğu maliyetlerin nasıl paylaşılacağını yeniden düzenliyor. Vali Gavin Newsom, veri merkezlerinin kamu hizmetleri üzerindeki etkisini ele alan yedi yasayı imzaladı. Düzenlemeler, bu tesislerin ihtiyaç duyduğu ek kapasite ve altyapı yatırımlarının bölge sakinlerinin faturalarına yayılmasını önlemeyi amaçlıyor.

Yapay zekâ uygulamalarının eğitilmesi ve çalıştırılması için kullanılan veri merkezleri, yüksek işlem gücüne sahip sunucuları uzun süre çalıştırıyor. Bu tesislerin kurulması yalnızca bina ve sunucu yatırımı gerektirmiyor. Elektrik bağlantıları, yerel şebekenin kapasitesi ve bazı bölgelerde su sisteminin güçlendirilmesi de proje planlarının bir parçası hâline geliyor.

Kaliforniya’daki yeni yaklaşım, bu yatırımların maliyetinin genel kullanıcı kitlesine dağıtılması yerine, ek talebi oluşturan veri merkezi işletmecileriyle ilişkilendirilmesini öngörüyor.

Veri merkezleri ayrı elektrik tarifesine tabi olacak

Yasalardan biri, Kaliforniya Kamu Hizmetleri Komisyonu’nun veri merkezleri için ayrı bir tarife sınıfı oluşturmasını gerektiriyor. Böylece bu tesisler, konutlar ve diğer elektrik tüketicileriyle aynı maliyet yapısı içinde değerlendirilmeyecek.

Ayrı tarife uygulaması, veri merkezlerinin elektrik şebekesindeki kullanımını kendi tüketim profilleri üzerinden ele alacak. Bu sayede veri merkezlerine hizmet vermek için gereken kapasite, bağlantı ve şebeke yatırımlarının maliyetinin hangi kullanıcı grubuyla ilişkilendirileceği daha belirgin hâle gelecek.

Yeni sınıflandırmanın ayrıntıları ve uygulama yöntemi ilgili kamu kurumu tarafından belirlenecek. Bu nedenle yasanın ortaya koyduğu çerçeve, veri merkezlerine uygulanacak tarifenin tüm teknik ayrıntılarını tek başına açıklamıyor. Ancak temel ilke açık: Yüksek enerji talebi oluşturan bu tesisler, diğer kullanıcılarla aynı maliyet havuzunda değerlendirilmeyecek.

Ek şebeke ve su yatırımlarının bedeli işletmecilere ait

Düzenlemeler yalnızca elektrik faturalarının hesaplanmasına odaklanmıyor. Bir veri merkezinin kurulması için yerel elektrik şebekesinde veya su sisteminde iyileştirme yapılması gerekiyorsa, bu yatırımların maliyeti de işletmecinin sorumluluğuna bırakılıyor.

Örneğin yeni bir tesisin çalışabilmesi için elektrik bağlantısının güçlendirilmesi ya da bölgedeki su altyapısının kapasitesinin artırılması gerekebilir. Yasaların hedeflediği modelde, bu ek ihtiyaçların bedeli kamu hizmetlerinden yararlanan tüm bölge sakinlerine paylaştırılmayacak. Yatırımın doğrudan veri merkezi projesinden kaynaklandığı durumlarda masraf işletmeci tarafından karşılanacak.

Bu yaklaşım, altyapı planlamasında maliyet ile talep arasındaki bağı güçlendirmeyi amaçlıyor. Bir şirketin projesi daha yüksek elektrik veya su kapasitesi gerektiriyorsa, bu kapasitenin oluşturulması için gereken harcamanın da projenin ekonomik hesabına dâhil edilmesi bekleniyor.

Karar, yapay zekâ altyapısının büyümesini nasıl etkileyebilir?

Kaliforniya’nın kararı, yapay zekâ yatırımlarında yalnızca işlem gücü ve sunucu kapasitesinin değil, enerji ve su kaynaklarına erişimin de hesaba katılması gerektiğini gösteriyor. Veri merkezleri büyüdükçe bu tesislerin yerel kamu hizmetleri üzerindeki etkisi de yatırım kararlarının bir parçası hâline geliyor.

Yeni kurallar, bölge sakinlerinin doğrudan kullanmadıkları bir veri merkezi projesi nedeniyle daha yüksek elektrik veya su hizmeti maliyeti üstlenmesi ihtimalini azaltmayı hedefliyor. Aynı zamanda işletmecileri, proje başlamadan önce bağlantı ihtiyaçlarını ve altyapı giderlerini daha ayrıntılı değerlendirmeye yönlendirebilir.

Yedi yasanın imzalanmasıyla Kaliforniya yönetimi, veri merkezi yatırımlarının ekonomik faydaları ile kamu altyapısına getirdiği yük arasında farklı bir maliyet paylaşımı modeli ortaya koydu. Bu model, yapay zekâ sektörünün büyümesini durdurmayı değil, büyümenin oluşturduğu elektrik ve su altyapısı talebini doğrudan bu talebi yaratan projelerle ilişkilendirmeyi amaçlıyor.

Uygulamanın teknik ayrıntıları ilgili kamu kurumlarının oluşturacağı tarife ve süreçlerle netleşecek. Bununla birlikte imzalanan yasalar, veri merkezlerinin kamu hizmetleri üzerindeki mali etkisinin konutlar ve diğer kullanıcı gruplarıyla otomatik olarak paylaşılmasına karşı daha sınırlı bir çerçeve getiriyor.