KTJ turbojet motorlarında üretim 1000 adede ulaştı

Kale Jet Motorları’nın geliştirdiği KTJ turbojet motorlarında toplam üretim 1000 adede ulaştı. Savunma Sanayii Başkanlığı’nda düzenlenen törenle duyurulan eşik, Türkiye’nin seyir füzelerinde kullanılan motorları yurt içinde geliştirme ve seri üretme kapasitesini ortaya koyuyor. Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, bu üretim sayesinde en az 200 milyon dolarlık kaynağın Türkiye’de kaldığını bildirdi.

Bir motorun tasarımını tamamlamak, onu düzenli kalite ve üretim standardıyla yüksek adetlerde imal etmekten farklı bir aşama. Bu nedenle 1000 adetlik üretim, KTJ programının yalnızca geliştirme çalışmalarından ibaret olmadığını; motorların farklı füze projelerinde kullanılabilecek ölçekte üretildiğini gösteriyor. Üretim hacmi, savunma sistemlerinin tedarikinde yerli sanayinin rolünü de büyütüyor.

KTJ motorları hangi füze projelerinde kullanılıyor?

Kale Jet Motorları turbojet motoru geliştirme çalışmalarına 2013’te başladı. Şirketin seri üretimdeki üç motoru, farklı millî füze programlarının ihtiyaçlarına göre geliştirildi. KTJ ailesinin bilinen kullanım alanları şöyle:

• KTJ-3200: SOM seyir füzesi ve ATMACA gemisavar füzesinde kullanılıyor. Motor, 2021’de kalifikasyon sürecini tamamladı ve seri üretime geçti.
• KTJ-1750: ÇAKIR seyir füzesine güç veriyor.
• KTJ-3700: KARA ATMACA seyir füzesi için geliştirildi.

SOM ve ATMACA, KTJ-3200’ün kullanıldığı ve Türk Silahlı Kuvvetleri envanterinde bulunan sistemler arasında. KTJ-1750 ile KTJ-3700’ün kullanıldığı ÇAKIR ve KARA ATMACA’nın envantere girmesi ise hedefleniyor. Dolayısıyla motorların seri üretime ulaşması, füze sistemlerinin geliştirme ve hizmete alınma süreçlerinden ayrı değerlendirilmeli. Motorun hazır olması, ilgili füzenin de otomatik olarak envantere girdiği anlamına gelmiyor.

Yerli motor üretimi, füze projelerinin kritik bileşenlerinden birinin Türkiye’de tedarik edilmesine imkân veriyor. Bu yaklaşım, dış kaynak ihtiyacını azaltmanın yanı sıra tasarım ve üretim bilgisinin ülkede birikmesini destekliyor. Motorların bakım ve üretim süreçlerinde oluşan tecrübe de savunma sanayii ekosisteminin parçası hâline geliyor. Bin adetlik toplam üretim, bu alandaki çalışmanın tekil prototiplerin ötesine geçtiğini ve tekrarlanabilir üretim kapasitesine ulaştığını gösteren ölçülebilir bir veri sunuyor.

Yerlilik oranı, ekonomik katkı ve ihracat

Görgün, savunma sanayiindeki yerlilik oranının 2004’te başlayan yerli geliştirme ve üretimi önceleyen politikalarla yüzde 20’ler seviyesinden yüzde 83’e çıktığını belirtti. KTJ motorlarının üretim hacmi, bu dönüşümün örneklerinden biri olarak öne çıkıyor. SSB Başkanı’nın açıkladığı en az 200 milyon dolarlık tutar, 1000 motorun üretimiyle Türkiye’de kaldığı bildirilen kaynağı ifade ediyor. Bu açıklama, toplam üretim arttıkça ekonomik katkının da yükselme potansiyeli taşıdığını gösteriyor; ancak kaynakta bunun için ayrı bir tahmin paylaşılmıyor.

Seri üretimin etkisi yalnızca motoru üreten şirketle sınırlı değil. Üretim düzeninin devam etmesi, tedarik zincirindeki yerli firmalara ve bu alanda çalışan mühendislik ekiplerine de katkı sağlayabiliyor. Tasarım bilgisinin imalat tecrübesiyle birleşmesi, projelerde karşılaşılan üretim ihtiyaçlarının ülke içinde karşılanmasına yardımcı oluyor. Bu kapasite, farklı füze programlarının motor tedariki açısından da önem taşıyor.

KTJ ailesinin yurt dışına uzanan bir satış örneği de bulunuyor. KTJ-3200, 2025’te Brezilya’ya ihraç edildi. Böylece motor, Türkiye’den yurt dışına satılan savunma sanayii ürünleri arasında yer aldı. Üretim sayısının 1000’e ulaşması, motorların yurt içindeki projelerde kullanılmasının yanında ihracat pazarına da sunulabildiğini gösteriyor. KTJ programının bundan sonraki etkisi, üretim kapasitesinin sürdürülmesi ve ilgili füze projelerinin kendi takvimlerinde ilerlemesiyle şekillenecek.