Türkiye ve AB e-imzaların tanınması için çalışmalara başlıyor

Türkiye ile Avrupa Komisyonu, elektronik imza ve elektronik mühürlerin karşılıklı tanınmasına yönelik niyet beyanı imzaladı. 9 Kasım’da Moldova’nın başkenti Kişinev’de imzalanan metin, iki tarafın bu alanda ortak çalışma yürütme iradesini ortaya koyuyor. Ancak imza, Türkiye’de oluşturulan elektronik imzaların Avrupa Birliği’nde ya da AB ülkelerindeki imzaların Türkiye’de bugün itibarıyla geçerli olduğu anlamına gelmiyor. Tanıma için önce mevzuat, idari süreçler ve teknik altyapılar arasındaki farkların değerlendirilmesi gerekiyor.

Görüşmeler Ticaret Bakanlığı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu koordinasyonunda yürütüldü. Niyet beyanı, AB-Orta Asya Dijital Bağlantısallık Platformu toplantısı sırasında taraflar arasında teati edildi. Bundan sonraki aşamada iki bölgedeki sistemlerin birlikte çalışabilmesi için gerekli uyum adımlarının belirlenmesi bekleniyor.

Karşılıklı tanıma şirketlere ne sağlayabilir?

Elektronik imza, dijital bir belgenin kim tarafından imzalandığını ve imzadan sonra değiştirilip değiştirilmediğini doğrulamaya yardımcı oluyor. Elektronik mühürler ise şirketler ve kurumlar adına hazırlanan dijital belgelerin doğrulanmasında kullanılıyor. Bu araçların farklı ülkelerde de tanınması, sınır ötesi işlemlerde kâğıt belgeye ve yüz yüze başvuruya duyulan ihtiyacı azaltabilir.

Tanıma konusunda anlaşmaya varılması hâlinde Türkiye’deki şirketler, Avrupa’daki kamu ihalelerine uzaktan katılabilir ve sözleşmeleri dijital ortamda imzalayabilir. İşletmelerin ilgili ülkede bulunmadan belge ve işlem süreçlerini yürütmesi de kolaylaşabilir. Ticaretin finansmanı gibi alanlardaki dijital işlemlerin daha hızlı ve güvenilir biçimde yapılması da olası faydalar arasında yer alıyor. Bunlar, niyet beyanıyla birlikte hemen kullanıma açılan hizmetler değil; teknik ve hukuki çalışmaların tamamlanmasına bağlı sonuçlar.

Elektronik imza ve mühürlerin tanınması, şirketlerin çevrim içi işlemlerde kimlik ve belge doğrulamasını kolaylaştırabilir. Özellikle farklı ülkelerdeki kurumlarla çalışan işletmeler için imzaların geçerliliği, işlemlerin dijital ortamda tamamlanabilmesinin temel koşullarından biri. Sistemlerin uyumlu çalışması, belgeyi yeniden düzenleme veya işlemi başka bir kanaldan tamamlama ihtiyacını azaltma potansiyeli taşıyor. Ancak bunun kapsamı, tarafların yapacağı teknik ve hukuki incelemeler sonucunda netleşecek.

Dijital uyum, Türkiye ile AB arasındaki ticarette başka süreçlerle de bağlantılı. Avrupa Birliği ürün uygunluğu, sürdürülebilirlik, ürün izlenebilirliği ve gümrük işlemlerinde dijital uygulamalardan yararlanıyor. Türk ihracatçıların bu sistemlerle işlemlerini yürütebilmesi için iki tarafın dijital altyapılarının uyumlu çalışması önem taşıyor. E-imza ve mühürlerin tanınması tek başına bu alanlardaki tüm sorunları çözmeyecek; ancak dijital belgelerin sınırlar arasında kullanılmasını kolaylaştırabilecek bir zemin oluşturabilir.

İlk teknik toplantı Kasım 2026’da

Taraflar, mevcut sistemler arasındaki farkları inceleyerek hangi uyum adımlarının gerekli olduğunu belirleyecek. Türkiye’de ilgili kamu kurumlarının katılımıyla bir Ulusal Çalışma Grubu kurulması planlanıyor. Grubun, karşılıklı tanıma için gereken düzenlemeleri ve izlenecek yolu değerlendirmesi bekleniyor. İlk teknik toplantının Kasım 2026 içinde yapılması konusunda mutabakata varıldı.

Konunun Türkiye-AB Yüksek Düzeyli Ticaret Diyaloğu’nda daha önce ortak gündeme alınması, yeni görüşmelerin mevcut istişarelerin devamı niteliği taşıdığını gösteriyor. Ticaret Bakanlığı’nın yürüttüğü teknik temasların ardından Avrupa Komisyonu da Türkiye’nin girişimini olumlu karşıladı. Komisyon, çalışmaların EU4Digital III Bölgesel Programı gibi mevcut programlarla finanse edilmesi seçeneklerine açık olduğunu bildirdi. Bununla birlikte finansman konusunda kesinleşmiş bir karar açıklanmış değil.

Niyet beyanı, tarafların birlikte çalışma niyetini ortaya koyuyor; uygulama takvimi veya yürürlüğe girmiş bir karşılıklı tanıma düzenlemesi sunmuyor. Sürecin şirketler için somut kolaylıklara dönüşmesi, iki tarafın hukuk kuralları ve teknik standartlar üzerinde uzlaşmasına bağlı. Bu nedenle ilk toplantı ve kurulacak çalışma grubunun değerlendirmeleri, görüşmelerin kapsamını ve sonraki adımlarını belirleyecek.