Yapay zekâ metinlerini ele veren yeni ifade kalıpları

Yapay zekâ tarafından üretilen metinleri fark etmek için kullanılan ilk ipuçları zaman içinde değişti. Bir dönem uzun tire kullanımı veya belirli kelimeler metnin bir dil modeli tarafından yazıldığını düşündürürken, güncel modeller bu alışkanlıkların bir bölümünü azaltmaya başladı. Ancak yeni bir araştırmaya göre yapay zekâ metinlerindeki ayırt edici kalıplar ortadan kalkmıyor; yalnızca biçim değiştiriyor.

Pazarlama şirketi Graphite, farklı yapay zekâ modellerinin yazı alışkanlıklarını inceleyerek hangi kelime ve ifadelerin insan metinlerine kıyasla daha sık kullanıldığını analiz etti. Araştırmada en az 13 bin ifade, yapay zekâ tarafından oluşturulan içeriklerde insan yazılarına göre en az iki kat daha yaygın bulundu. Graphite, bu ifadeleri metinlerin kaynağına dair birer “işaret” olarak değerlendirdi.

Araştırma nasıl yapıldı?

Çalışmanın karşılaştırma grubunu, ChatGPT’nin piyasaya çıkışından önce yayımlanmış 10 bin makale oluşturdu. Böylece araştırmacılar, üretken yapay zekânın yaygınlaşmasından önce insanlar tarafından yazılmış içeriklerden oluşan bir temel set hazırladı.

Ardından farklı yapay zekâ modellerinden bu makaleleri doğrudan kopyalamadan, yalnızca özetlerden yararlanarak yeniden yazmaları istendi. Bu yöntem, kaynak metnin kelime seçimlerinin sonuçları fazla etkilemesini önlemeyi amaçladı. İnsanlar tarafından yazılan metinlerle model çıktıları eşleştirildikten sonra kelime sıklıkları, cümle yapıları ve belirli anlatım biçimleri karşılaştırıldı.

Graphite’ın yapay zekâdan sorumlu yöneticisi Greg Druck’a göre Claude modelleri zaman içinde insanlardaki kelime dağılımına yaklaşırken GPT modelleri bu dağılımdan daha fazla uzaklaşıyor. Araştırmanın ortaya koyduğu tablo, tüm modellerin aynı yazı alışkanlıklarına sahip olmadığını da gösteriyor.

Her modelin farklı bir yazı imzası var

Claude Opus 5.5 için en belirgin kelime “dependable”, yani “güvenilir” oldu. Bu kelime, insan metinlerine kıyasla 23 kat daha sık kullanıldı. Model, geçmişte sık rastlanan “X değil, Y” biçimindeki karşılaştırmalı cümlelerden uzaklaşmış olsa da “bir X’ten fazlası, bir Y” yapısını kullanmayı sürdürüyor.

Opus 5.5’in en belirgin eğilimlerinden biri, anlatılan konunun neden önemli olduğunu açıklamak. “This matters” ifadesi insan yazılarına göre 116 kat daha sık görülürken, “why X matters” kalıbı 92 kat daha fazla kullanıldı. Türkçeye çevrildiğinde bu alışkanlık, bir konunun önemini doğrudan vurgulayan tekrar eden cümlelerle kendini gösterebilir.

OpenAI’ın Astra modeli ise farklı kalıplarla ayrışıyor. Araştırmaya göre model, ele aldığı konunun “başka bir boyutunu” anlatmaya yatkın. Ayrıca bir eylemin belirli bir fayda “sağlayabileceğini” veya “sunabileceğini” söyleyerek iddiaları yumuşatıyor.

Astra’da öne çıkan bir başka yapı, Graphite’ın “düzeltici çerçeveleme” olarak adlandırdığı anlatım biçimi. Bu yaklaşımda konu “yalnızca X değil” şeklinde tanımlanıyor ya da “X’e güvenmek yerine” başka bir seçenek sunuluyor. Bu kalıplar, insan yazılarına kıyasla 100 kattan fazla daha sık kullanıldı.

Uzun tire azaldı, fakat yapay zekâ izleri bitmedi

Model geliştiricileri, yapay zekâ metinlerinin ayırt edilmesini sağlayan uzun tire kullanımını azaltmış görünüyor. Graphite’ın örneklerinde Opus 5.5, önceki Opus sürümüne göre bu noktalama işaretini yüzde 99 daha az kullandı. Astra, insan metinlerine kıyasla uzun tire kullanımını yüzde 88 azalttı. Gemini 3.1 Pro ise bu işareti metinlerinde neredeyse tamamen bıraktı.

Yine de araştırma, bilinen bir işaretin azaltılmasının yapay zekâ metinlerini insan yazısına tamamen yaklaştırmadığını gösteriyor. Bir kalıp geri çekildiğinde başka kelimeler, bağlaçlar veya cümle yapıları daha görünür hâle geliyor. Graphite’a göre modellerdeki bu izlerin toplam sayısı büyük ölçüde sabit kalıyor; yalnızca hangi ifadelerin öne çıktığı değişiyor.

Bu sonuç, yapay zekâ tespit araçları ve editoryal kontrol süreçleri açısından da önem taşıyor. Tek bir kelimeye, noktalama işaretine veya cümle biçimine bakarak kesin karar vermek güvenilir olmayabilir. Daha sağlıklı değerlendirme için metnin genel ritmi, tekrar eden ifade tercihleri ve modelin belirli fikirleri sunma biçimi birlikte incelenmeli.

Anthropic, Opus 5.5 tanıtımında modelin önceki sürümlere göre daha doğal iletişim kurduğunu belirtmişti. Graphite’ın bulguları ise daha doğal görünen metinlerin bile belirli anlatım alışkanlıklarını koruyabildiğini ortaya koyuyor. Yapay zekâ yazıları yaygınlaştıkça, insan metni ile model çıktısı arasındaki farkı anlamak tek bir belirtiyi aramak yerine çok sayıda dilsel özelliği birlikte değerlendirmeyi gerektirecek.