California, gizli kayıt yapan akıllı gözlük yasasını veto etti

California Valisi Gavin Newsom, insanların giyilebilir cihazlarla gizlice kaydedilmesini engellemeyi amaçlayan Senato Yasa Tasarısı 1130’u veto etti. Eyalet meclisinden geçen tasarı, özellikle kamera ve mikrofon taşıyan akıllı gözlüklerin kamusal alanlarda açık rıza olmadan kullanılmasına sınırlama getirecekti.

Newsom, çarşamba günü California milletvekillerine gönderdiği mektupta tasarıyı imzalamama gerekçesini açıkladı. Valiye göre metin, giyilebilir kayıt cihazlarını yeterince net tanımlamıyor. Fazla geniş veya belirsiz ifadelerin kafa karışıklığına ve öngörülmeyen sonuçlara yol açabileceği savunuldu.

Valinin bir diğer gerekçesi ise tasarıdaki bazı korumaların California yasalarında zaten bulunması oldu. Böylece eyalet, akıllı gözlüklerin kullanımını özel olarak düzenleyen ilk yer olma fırsatını şimdilik kaybetti. Tasarının veto edilmesiyle birlikte konu, yeni bir düzenleme hazırlanmadığı sürece mevcut hukuki çerçeve içinde değerlendirilmeye devam edecek.

Tasarının getireceği yaptırımlar nelerdi?

Senato Yasa Tasarısı 1130, kişilerin açık izni olmadan kamusal alanlarda kayda alınmasını önlemeyi hedefliyordu. Kurallara uymayan kullanıcılar için para cezası veya hapis cezası öngörülüyordu. Ayrıca kayıt özellikleri bulunan giyilebilir cihazları kurallara uygun hâle getirmeyen üreticiler de mali yaptırımlarla karşılaşabilecekti.

Düzenleme, yalnızca akıllı gözlükleri değil, çevredeki sesleri sürekli dinleyen veya kayıt alan farklı giyilebilir ürünleri de etkileyebilecek şekilde hazırlanmıştı. Bu geniş kapsam, tasarının en fazla tartışılan noktalarından biri oldu. Yapay zekâ destekli kolyeler ve benzeri cihazların da pazara çıkması, hangi ürünlerin yasa kapsamına gireceği sorusunu daha karmaşık hâle getiriyordu.

Tasarının sahibi California eyalet senatörü Eloise Gómez Reyes, çalışmanın sürekli dinleme özelliğine sahip teknolojilerin hızlı yayılımına karşı eyaletin yanıt vermesini amaçladığını belirtti. Ancak Newsom’un değerlendirmesine göre mevcut metin, bu hedefi uygulamada net ve öngörülebilir bir biçimde karşılamıyordu.

Kamera ve mikrofonlu giyilebilir cihazlar yaygınlaşıyor

Akıllı gözlükler, kullanıcıların fotoğraf ve video çekmesine, sesli komut vermesine ve bazı yapay zekâ özelliklerinden yararlanmasına olanak tanıyor. Kameraların ve mikrofonların gözlük çerçevesine yerleştirilmesi, cihazların günlük hayatta daha doğal biçimde kullanılmasını sağlarken çevredeki kişilerin fark edilmeden kaydedilmesi riskini de artırıyor.

Meta, geçen yıl 7 milyondan fazla giyilebilir gözlük sattı. Bu veri, kategorinin teknoloji şirketleri açısından artık sınırlı bir deneme alanı olmaktan çıktığını gösteriyor. Bununla birlikte, kameranın veya mikrofonun ne zaman aktif olduğunu çevredeki insanların anlaması her zaman kolay olmayabiliyor. Kullanıcıların davranışları ve üreticilerin bildirim yöntemleri bu nedenle mahremiyet tartışmalarının merkezinde yer alıyor.

Eleştirmenler ve bazı tüketiciler, gizli kayıt ve taciz iddialarının ardından bu ürünleri aşağılayıcı bir ifadeyle “sapık gözlükler” olarak adlandırmaya başladı. Bu tepki, yalnızca cihazların teknik özelliklerinden değil, günlük yaşamda karşılaşan kişilerin rıza ve mahremiyet beklentilerinden kaynaklanıyor.

Giyilebilir cihazlardaki dinleme özellikleri akıllı gözlüklerle de sınırlı kalmıyor. Apple, geçen ay duyurduğu Apple Watch yazılımında sürekli dinleme özelliğine yer vereceğini açıkladı. Bu özellik, kullanıcının son 15 saniyeye ait konuşma dökümünü yeniden oynatmasına ve gün içindeki konuşmalar için özet oluşturmasına imkân tanıyacak.

California’daki veto, bu tür cihazların kullanımına ilişkin tartışmayı sona erdirmedi. Aksine, üreticilerin yeni kayıt ve yapay zekâ özelliklerini hızla ürünlerine eklediği bir dönemde, rıza kavramının nasıl uygulanacağı ve mevcut yasaların hangi durumlarda yeterli kalacağı sorularını gündemde tutuyor.