Sardinya’da Kadınların Uzun Yaşamıyla Öne Çıkan Köy

Sardinya’nın iç kesimlerinde, dağlık arazinin çevrelediği Bolotana köyü, kadınların ileri yaşlara ulaşma oranıyla araştırmacıların ilgisini çekiyor. Yaklaşık 2.266 kişinin yaşadığı yerleşimde günlük hayat, büyük şehirlerdeki yoğun tempodan oldukça farklı ilerliyor. Yürümek, aile üyeleriyle bir arada olmak ve geleneksel yemekleri tüketmek, burada özel bir programın değil gündelik yaşamın parçası olarak görülüyor.

Bolotana’yı öne çıkaran temel veri, kadınların 100 yaşına ulaşma oranında ortaya çıkıyor. Araştırma sonuçlarına göre köyde 70 yaşına ulaşan kadınların yüzde 13,83’ü yaşamını 100 yaşına kadar sürdürüyor. İtalya genelinde aynı yaş grubundaki kadınlarda bu oran yüzde 3,54’te kalıyor. Aradaki fark, Bolotana’nın yalnızca yaşlı nüfus oranıyla değil, kadınların ileri yaşlara ulaşma ihtimaliyle de incelenmesini sağlıyor.

Veriler, Bolotana’yı kadınların 100 yaşına ulaşma oranı bakımından Hong Kong’un ardından ikinci sıraya yerleştiriyor. Bu sıralama, küçük bir Sardinya köyünün küresel ölçekte uzun yaşam araştırmalarında neden ilgi gördüğünü açıklıyor. Ancak köydeki yaşam süresini tek bir alışkanlıkla açıklamak mümkün değil. Hareketlilik, aile ilişkileri, beslenme kültürü ve yerel yaşam biçimi birlikte değerlendiriliyor.

70 yaşından sonra da uzun bir yaşam beklentisi

Bolotana’daki kadınlara ilişkin dikkat çeken göstergelerden biri de 70 yaş sonrasındaki ortalama yaşam beklentisi. Araştırmaya göre 70 yaşındaki bir kadının ortalama 20,85 yıl daha yaşaması bekleniyor. Bu değer, ileri yaşın köy sakinleri için hayatın sona erdiği bir dönem olarak görülmediğini; birçok kişinin 70 yaşından sonra da uzun yıllar aktif kalabildiğini gösteriyor.

Araştırmanın gerçekleştirildiği dönemde Bolotana’da 100 yaşını aşmış altı kişi bulunuyordu. Bu kişilerin tamamının kadın olması, yerleşimde kadın ve erkeklerin yaşam süreleri arasındaki farkı inceleyen araştırmacılar için ayrıca anlam taşıyor. Köyün en yaşlı sakini 102 yaşındaydı.

Günlük hareketlilik özel bir egzersiz programına bağlı değil

Sardinya’nın bazı bölgeleri, ileri yaşa ulaşan insanların yüksek oranı nedeniyle uzun yaşam araştırmalarında zaten özel bir konuma sahip. Bu bölgeler, dünyada uzun yaşamın belirgin biçimde görüldüğü yerleri tanımlamak için kullanılan “mavi bölge” kavramıyla anılıyor. Bolotana da kadınların yaşam süresine ilişkin sonuçları nedeniyle bu çerçevede değerlendirilebilecek yerleşimler arasında bulunuyor.

Köyde modern bir spor salonu bulunmuyor. Buna rağmen kadınların dik dağ yollarında yürüyerek günde 20 kilometreye kadar mesafe kat ettiği aktarılıyor. Buradaki hareketlilik, belirli saatlerde yapılan planlı bir antrenmandan çok günlük işlerin ve sosyal hayatın doğal sonucu olarak ortaya çıkıyor. Yürümek, köyün engebeli yapısı içinde ulaşımın ve gündelik yaşamın bir parçası hâline geliyor.

Bu durum, Bolotana’daki fiziksel aktivitenin yalnızca spor kavramıyla sınırlandırılamayacağını gösteriyor. İnsanlar günlük sorumluluklarını yerine getirirken hareket ediyor, açık havada zaman geçiriyor ve yaş ilerlese de ev içindeki ya da çevredeki faaliyetlerden tamamen kopmuyor.

Geleneksel yemekler ve güçlü aile ilişkileri

Bolotana’da uzun yaşamı açıklamak için yalnızca beslenmeye odaklanmak da doğru görünmüyor. Köy sakinleri, peynirli hamur tatlısı seada ve baharatlı mustazzolus bisküvileri gibi geleneksel yiyecekleri tüketmeye devam ediyor. Bu örnekler, yerel mutfağın tek tip ve katı bir diyet anlayışına dayanmadığını ortaya koyuyor. Dolayısıyla köydeki yüksek yaşam süresini belirli bir yiyeceğin etkisine bağlamak yerine, beslenme alışkanlıklarını genel yaşam biçimiyle birlikte ele almak gerekiyor.

Sosyal ilişkiler de Bolotana’daki yaşlı nüfusun hayatında merkezi bir yere sahip. İleri yaştaki kişiler çoğunlukla aileleriyle birlikte yaşıyor. Yemek hazırlamak, ev işlerine katılmak ve misafir ağırlamak gibi görevler, yaşlıların günlük hayattan uzaklaşmasını önlüyor. Aile içinde aktif kalmak, fiziksel hareketin yanında sosyal bağların da korunmasına yardımcı oluyor.

101 yaşındaki Giovanna Marras bu yaşam biçimine örnek gösteriliyor. Marras’ın yemek yapmayı sürdürdüğü, ailesiyle vakit geçirdiği ve evinde konuk ağırladığı belirtiliyor. Bu tablo, ileri yaşta sağlıklı kalmanın yalnızca bedensel hareketle değil, kişinin kendisini aile ve toplum içinde aktif hissetmesiyle de ilişkili olabileceğini düşündürüyor.

Bolotana’nın araştırmacılar açısından değeri, tek bir mucizevi alışkanlığa sahip olmasından kaynaklanmıyor. Köyde hareketli gündelik hayat, yerel beslenme kültürü ve güçlü aile bağları aynı yaşam düzeninin içinde birleşiyor. Kadınların 100 yaşına ulaşma oranının İtalya ortalamasını belirgin biçimde aşması da bu küçük yerleşimi uzun yaşam araştırmaları için özel bir örnek hâline getiriyor.