Scentronic, kokuları internet üzerinden iletmeyi hedefliyor

Bir fincan kahvenin ya da taze pişmiş bir kekin kokusunu uzaktaki birine göndermek, artık yalnızca bilim kurgu fikri değil. Ohio State Üniversitesi ve Zhejiang Laboratuvarı araştırmacılarının geliştirdiği Scentronic, kokuyu algılayıp dijital veriye dönüştürmeyi ve başka bir cihazda yeniden üretmeyi amaçlıyor. İnternet üzerinden taşınan şey koku molekülleri değil; kokunun nasıl oluşturulacağını tarif eden veriler.

Bu ayrım, sistemi dijital fotoğraf ya da ses aktarımına benzetiyor. Fotoğrafta görüntünün kendisi değil, ekranda yeniden oluşturulmasını sağlayan veriler iletiliyor. Scentronic de benzer biçimde kokuyu tanımlayan bir kod gönderiyor. Alıcı cihaz, bu kodu kullanarak elindeki koku malzemelerinden uygun olanı seçiyor ve aromayı ortama yayıyor.

Kokunun dijital reçetesi nasıl hazırlanıyor?

Scentronic sisteminde gönderici ve alıcı tarafında ayrı cihazlar bulunuyor. Gönderici cihazın elektronik burnu çevredeki kokuyu sensörlerle ölçüyor. Yapay zekâ, sensörlerden elde edilen sinyalleri yorumlayarak kokuyu dijital bir tanıma dönüştürüyor. Bu bilgi Wi-Fi ve bulut altyapısı üzerinden alıcıya aktarılıyor; kaynakta aktarımın bir saniyeden kısa sürdüğü belirtiliyor.

Alıcı cihaz, gelen veriye göre önceden yerleştirilmiş koku kartuşları arasından seçim yapıyor. Kartuşlardaki özel sıvılar mikro damlacıklar hâlinde püskürtülerek kokunun yeniden oluşması sağlanıyor. Dolayısıyla sistem, gönderici taraftaki kokuyu fiziksel olarak paketleyip yollamıyor. Alıcıdaki donanım ve kartuşlar, dijital tarifin gerçek bir kokuya dönüşmesi için gerekli parçaları oluşturuyor.

Araştırmacılar cihazı giyilebilir biçimde tasarlamayı da hedefliyor. Scentronic’in boyunda veya bilekte taşınabilen seçenekleri bulunuyor. Sıvıyı ısıtmak yerine mikro titreşimle püskürtme yöntemi kullandığı için çalışma sırasında ısınma riskini azaltmayı amaçlıyor. Bu yaklaşım, kokuyu üreten donanımın büyük masaüstü cihazlara bağlı kalmadan kullanılabilmesine imkân tanıyabilir.

Laboratuvar testleri ve sanal kahve deneyimi

Sistemin elektronik burnu, laboratuvar deneylerinde kahve, pasta, portakal, bira ve kırmızı şarap kokularını tanımak üzere test edildi. Araştırmacıların aktardığı sonuçlarda yapay zekâ destekli cihazın bu kokuları neredeyse yüzde 100 doğrulukla sınıflandırdığı belirtiliyor. Karşılaştırma için aynı kokuları tanıması istenen gönüllülerde başarı oranı yüzde 73 oldu. Kahve, sensörlerin en zayıf elektrik sinyalini ürettiği örneklerden biriydi; yapay zekâ bu sinyal örüntüsünü yine de doğru biçimde yorumladı.

Scentronic’in kullanım fikirlerinden biri de sanal gerçeklikte koku ve tat hissini birlikte sunmak. “Dijital Kupa” adı verilen tasarımda kullanıcı sanal bir fincanı eline aldığında kupa kahve kokusunu yayıyor. Cihazın gövdesindeki mekanizma da içeceğe kahve aroması ekliyor. Böylece kullanıcı sanal ortamda kahve içiyormuş hissini yalnızca görsel ve işitsel unsurlarla değil, koku ve tatla da deneyimleyebiliyor. Burada fincan ve içecek sanal olsa da aroma, fiziksel olarak kullanılan malzemelerle oluşturuluyor.

Uzaktan koku testi için de kullanılabilir

Scentronic’in sağlık alanındaki olası kullanım senaryoları arasında koku duyusunun değerlendirilmesi yer alıyor. Koku kaybı yaşayan ya da kokulara karşı hassasiyeti bulunan kişiler, sistem üzerinden evlerinde test edilebilir. Hekim uzaktayken koku türünü ve püskürtme miktarını bulut altyapısı aracılığıyla ayarlayabilir; hastanın hangi kokuları hangi düzeyde algıladığını takip edebilir.

Bu yöntem, kliniğe gitmeden koku testi yapılmasını ve kişiye özel koku rehabilitasyonunun uzaktan yönetilmesini mümkün kılabilir. Ancak kaynakta Scentronic’in yaygın kullanıma sunulduğu ya da kliniklerde rutin bir tanı aracı hâline geldiği bilgisi yer almıyor. Şimdilik aktarılanlar, araştırma sisteminin laboratuvar testlerini ve sağlık hizmetleri için düşünülen uygulama alanlarını gösteriyor. Kokunun dijital olarak kodlanıp başka bir yerde yeniden üretilebilmesi, sanal gerçeklikten uzaktan sağlık değerlendirmesine kadar farklı deneyimlerin önünü açabilecek bir yaklaşım sunuyor.