Sony’nin patenti otomobil reklamlarına koku ekleyebilir

Otomobiller çevrelerini kameralar, sensörler ve konum sistemleriyle daha ayrıntılı biçimde algılayabiliyor. Sony’nin patent başvurusunda tarif ettiği fikir ise bu verileri yalnızca sürüşle ilgili işlevler için değil, araç içindeki reklam deneyimini değiştirmek için de kullanıyor: Sistem, çevredeki veya bağlı cihazlarda gösterilen reklamları tanıyıp yolculara belirli kokular sunabiliyor.

ABD Patent ve Marka Ofisi’nin 5 Kasım’da yayımladığı başvuru; dış kameraları, GPS verilerini, çevrim içi bir koku veri tabanını ve kabine yerleştirilebilecek koku dağıtıcılarını bir araya getiriyor. Bir hamburger restoranının reklamı algılandığında, örneğin araç içinde bu reklamla ilişkilendirilmiş bir yemek kokusunun yayılması hedefleniyor. Ancak bu, Sony’nin hayata geçirdiği kesinleşmiş bir ürün değil; patent başvurusu, şirketin değerlendirdiği bir sistemi ve olası kullanım biçimlerini tarif ediyor.

Reklamın konumu ve içeriği kokuyu belirleyebilir

Sistemin ilk aşamasında araç dışındaki kamera; yol kenarındaki reklam panolarını, tabelaları ve dijital reklamları tarıyor. Bir reklam tanındığında araç, kampanyaya ait koku bilgisinin kayıtlı olup olmadığını çevrim içi veri tabanından kontrol ediyor. Başvuruda bu kayıtlarda yalnızca kokunun değil, reklamın konumunun ve yönünün, geçerlilik süresinin ve kokunun hangi koşullarda salınacağının da bulunabileceği belirtiliyor.

GPS verileri de aracın reklam panosunun gerçekten yakınından geçip geçmediğini doğrulamak için kullanılabiliyor. Böylece sistem, reklamı kamerada görmekle yetinmeyip aracın konumunu da hesaba katıyor. Başvurunun tarif ettiği yaklaşımda, araç reklam noktasına yaklaştıkça kokunun yoğunluğu artırılabiliyor; belirli bir reklam için koku salımı sınırlı bir süreyle de sınırlandırılabiliyor.

Patentteki fikir, kokuyu kabinin tamamına aynı biçimde yaymakla sınırlı değil. Araç içindeki bir kamera yolcuların tahmini yaş ve cinsiyet bilgilerini analiz ederek kokunun hangi koltuklara yöneltileceğini belirleyebiliyor. Dağıtıcılar ile fanların, kokuyu belirli yolculara ulaştıracak biçimde çalışması öngörülüyor. Bu özellik hedeflemeyi daha kişisel hâle getirse de, yolcuların kamerayla analiz edilmesi mahremiyet açısından ayrı bir tartışma yaratıyor.

Yol kenarı reklamlarıyla sınırlı kalmayabilir

Sony’nin patentinde reklamın kaynağı yalnızca dışarıdaki panolar değil. Televizyon ve radyo yayınları ile akıllı telefon gibi araca bağlı cihazlarda gösterilen reklamlar da sistemin eşleştirme yapabileceği içerikler arasında yer alıyor. Araç, yayın kanalı, internet sitesi veya zaman bilgisi gibi verileri kullanarak reklamı belirleyebilir; ardından veri tabanında bu içerikle bağlantılı kokuyu seçip kabine yönlendirebilir.

Donanım tarafında koku kartuşları ve fanlar bulunuyor. Patent, bu bileşenlerin araç içinde farklı noktalara yerleştirilebileceğini ve kokunun tek tek koltuklara yöneltilebileceğini anlatıyor. Sistem reklam dışında da kullanılabilir: Aracın çalıştırılmasıyla belirli bir kokunun verilmesi veya taksi yolcularına tercih ettikleri kokunun sunulması, başvuruda değinilen olasılıklar arasında.

Bu örnekler, aynı teknik altyapının reklamdan kişiselleştirilmiş araç içi deneyimlere kadar farklı amaçlara uyarlanabileceğini gösteriyor. Yine de başvuruda anlatılan kullanım seçeneklerinin gerçek bir otomobilde sunulacağına dair bir bilgi yok. Patentler bir fikrin korunmasını sağlar; tek başına ürünün geliştirildiği veya satışa çıkacağı anlamına gelmez.

Koku temelli hedefleme mahremiyet sorularını artırıyor

Fikirdeki asıl tartışma, reklamların duyulara daha doğrudan hitap etmesiyle ilgili. Araç içindeki ekran ve ses sistemlerine yeni bir reklam kanalı eklemek, yolcuların otomobil deneyimini ticari mesajlarla daha fazla iç içe geçirebilir. Üstelik sistemin kokuyu kime yönelteceğine karar verirken kabin kamerasından yararlanması, yolcuların hangi verilerinin toplandığı ve nasıl kullanıldığı sorularını gündeme getiriyor.

Yaş ve cinsiyet tahmini gibi bilgilerin koku hedeflemesinde kullanılması, kişiselleştirme ile mahremiyet arasındaki sınırı da tartışmaya açıyor. Yolcuların bu özelliği kapatıp kapatamayacağı, verilerin saklanıp saklanmayacağı veya reklamların hangi koşullarda gösterileceği konusunda patent metninde kesin bir ürün politikası bulunmuyor. Sony’nin başvurusu şimdilik otomobil içi reklamcılığın olası bir yönünü ortaya koyuyor; bu fikrin kullanılabilir bir sisteme dönüşüp dönüşmeyeceği ise belirsiz.