TDT-SAT Küp Uydusu 2027’de Baykonur’dan Fırlatılacak

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) üyesi ülkelerin ortak çalışmasıyla geliştirilen TDT-SAT küp uydusunun üretimi tamamlandı. 12U boyutundaki uydu için şimdi testlerin tamamlanması ve fırlatma öncesindeki teknik, hukuki ve düzenleyici hazırlıkların sonuçlandırılması gerekiyor. Mevcut plana göre TDT-SAT, 2027’nin ikinci yarısında Kazakistan’daki Baykonur Uzay Üssü’nden uzaya gönderilecek.

Projenin tamamlandığı bilgisi, TDT’nin 13. Zirvesi’nde kabul edilen Ankara Bildirisi’nde paylaşıldı. Bildiride uzay ve havacılık alanındaki iş birliğine de yer verildi. Bu açıdan TDT-SAT, yalnızca üretimi biten bir uydu olarak değil, üye ülkelerin ortak uzay çalışmaları içinde ilerlettiği projelerden biri olarak değerlendiriliyor.

Fırlatma öncesinde test ve koordinasyon süreci var

“12U” tanımı, uydunun CubeSat standardındaki birim ölçüsünün 12 katı hacme sahip olduğunu ifade ediyor. Açıklanan bilgilerde uydunun görev donanımları, yörüngedeki operasyonları veya hangi amaçlarla kullanılacağı belirtilmedi. Dolayısıyla uydunun bilimsel ya da ticari hedefleri hakkında şu aşamada daha ayrıntılı bir değerlendirme yapmak mümkün değil.

Bildiride bu yıl testlerin son aşamaya getirilmesinin hedeflendiği aktarılıyor. Fırlatma için verilen 2027’nin ikinci yarısı ise kesinleşmiş bir gün değil, planlanan dönemi gösteriyor. Uyduyu fırlatmaya hazır hâle getirmek, üretimin tamamlanmasının ardından teknik kontrollerin yapılmasını ve ülkeler arasında gerekli düzenlemelerin tamamlanmasını gerektiriyor.

Hazırlıkların teknik boyutunun yanında hukuki ve düzenleyici başlıkları da bulunuyor. TDT üyesi ülkelerin, uydunun fırlatılmasına ilişkin kalan konularda koordinasyonu hızlandırması bekleniyor. Ortak bir uydu projesinin ilerleyebilmesi için yalnızca donanımın hazır olması yeterli değil; fırlatma sürecinde tarafların sorumlulukları ve gerekli izinler konusunda da uyum sağlaması gerekiyor.

Ankara Bildirisi’nde, 6 Ekim’de Antalya’da imzalanan uzay sanayii alanındaki ilk çerçeve sözleşmesi de memnuniyetle karşılandı. Sözleşmenin amacı, TDT bünyesinde bu alandaki iş birliği kapasitesini geliştirmek. Bu başlık, TDT-SAT’ın fırlatma hazırlıklarıyla aynı geniş iş birliği gündeminde yer alıyor; ancak bildiride sözleşmenin uyduya ilişkin teknik ayrıntıları değiştirdiği veya yeni bir görev tanımı getirdiği belirtilmiyor.

TDT’nin uzay gündeminde eğitim ve etkinlikler de var

Ankara Bildirisi, uzay çalışmalarını yalnızca uydu projesiyle sınırlamıyor. Üye devletler, “Türk Dünyası Uzay Günleri” düzenlemeyi planlıyor. Etkinliklerin uluslararası uzay organizasyonları kapsamında gerçekleştirilmesi ve uzay bilimi, teknoloji ve inovasyon alanlarında TDT’nin görünürlüğüne katkı sağlaması amaçlanıyor.

Uluslararası Uzay Kongresi’nin farklı Türk devletlerinde düzenlenmesi de bildirideki iş birliği başlıklarından biri. Kongre 2023’te Azerbaycan’da, bu yıl Türkiye’de gerçekleştirildi; 2028 için Özbekistan planlanıyor. Bu etkinlik takvimi, uzay alanındaki uluslararası buluşmaların TDT ülkelerinde yapılmasına yönelik yaklaşımı ortaya koyuyor. Kongrelerin ev sahipliği ile TDT-SAT’ın teknik hazırlıkları ise birbirinden ayrı çalışmalar.

Gençlerin uzay ve teknoloji faaliyetlerine katılımını desteklemeye yönelik programlar da gündemde. Türkiye Uzay Ajansı’nın Uzay Keşifleri Türkiye Uzay Kampı Programı’nın sürdürülmesi ve genişletilmesi hedefleniyor. TEKNOFEST de gençleri teknoloji, inovasyon, havacılık ve uzay alanlarında buluşturan platformlardan biri olarak anılıyor. Bildiride bu programlar, uzay iş birliğinin eğitim ve katılım boyutuyla birlikte ele alınıyor.

TDT-SAT’ın planlanan takvime göre fırlatılması, üye ülkelerin birlikte geliştirdiği bir uydunun uzaya gönderilmesi anlamına gelecek. Bunun gerçekleşmesi için önümüzdeki dönemde testlerin ve fırlatma hazırlıklarının tamamlanması gerekiyor. Şu an doğrulanan bilgiler, uydunun üretiminin bittiğini ve Baykonur’dan fırlatılması için 2027’nin ikinci yarısının hedeflendiğini gösteriyor. Fırlatma tarihi ve uydunun görev ayrıntıları ise paylaşılan açıklamalarda henüz yer almıyor.