Trump’ın yapay zekâyı yeniden adlandırma hamlesi tartışılıyor

Donald Trump, yapay zekâ tartışmalarında yalnızca teknoloji politikalarıyla değil, kullandığı kelimelerle de etkili olmaya çalışıyor. ABD Başkanı, hızlandırmak istediği yapay zekâ alanını “super” ifadesiyle tanımlarken, teknolojinin İngilizce adındaki “artificial” kelimesini olumsuz bir anlamla ilişkilendirmeye yöneliyor. Bu yaklaşım, yapay zekâya karşı çıkanları “THE ENEMY” yani “DÜŞMAN” olarak niteleyen siyasi söylemin bir parçası hâline geliyor.

Ancak kelimeler üzerinden yürütülen bu yeniden markalama girişiminin beklenen sonucu verip vermeyeceği belirsiz. Çünkü “artificial intelligence” ifadesi, teknoloji dünyasında onlarca yıldır kullanılan yerleşik bir terim. “Artificial” kelimesi burada bir hakaret değil, zekânın insan beyninden değil, bilgisayar sistemlerinden kaynaklandığını anlatan teknik bir tanım olarak kullanılıyor.

Trump siyasi etiketleri teknolojiye taşıyor

Trump’ın siyasi kariyerinde rakiplerine kısa ve akılda kalıcı lakaplar takmak önemli bir yer tuttu. İlk başarılı başkanlık kampanyası sırasında Marco Rubio için “Little Marco”, Hillary Clinton içinse “Crooked Hillary” ifadelerini kullandı. Bu etiketler, karmaşık siyasi tartışmaları tek bir kelime veya kısa bir kalıpla çerçeveleme stratejisinin örnekleri olarak öne çıktı.

Trump ayrıca “fake news” ifadesinin kullanım alanını da değiştirdi. Kaynak metindeki değerlendirmeye göre bu söz, başlangıçta dolandırıcılık niteliğindeki medya kuruluşlarını tarif eden bir ifade iken zamanla genel olarak basına yönelik aşağılayıcı bir terime dönüştü. Trump şimdi benzer bir yöntemi yapay zekâ için uygulamaya çalışıyor: Teknolojinin hızını ve gücünü “super” kelimesiyle olumlu bir çerçeveye yerleştirirken, “artificial” sözcüğünü itiraz edenlerin kullanacağı veya karşı çıkması gereken bir kavram gibi sunuyor.

“Artificial” kelimesini değiştirmek neden zor?

Bu stratejinin önündeki en büyük engel, “artificial intelligence” ifadesinin yalnızca siyasi bir slogan olmaması. Terim; araştırma makalelerinde, ürün tanımlarında, şirket açıklamalarında ve günlük teknoloji dilinde yerleşmiş durumda. Yapay zekâ alanında çalışan kişiler için “artificial” kelimesi, sistemlerin insan tarafından tasarlandığını ve makineler aracılığıyla çalıştığını belirten teknik bir niteleme.

Bu nedenle kelimeyi olumsuz bir siyasi etikete dönüştürmek, kavramın mevcut anlamını tamamen ortadan kaldırmayabilir. “Super” ifadesi teknolojinin daha güçlü veya daha iddialı olduğu izlenimini verebilir; ancak tek başına yapay zekânın nasıl geliştirileceği, hangi sınırlar içinde kullanılacağı ya da bu teknolojiye yönelik itirazların neden ortaya çıktığı sorularını yanıtlamaz.

Trump’ın söylemi, teknolojiye ilişkin tartışmayı teknik ayrıntılardan çok siyasi aidiyet üzerinden kurma eğilimini gösteriyor. Yapay zekânın hızlandırılmasını destekleyenler “super” yaklaşımını benimserken, itiraz edenlerin “düşman” olarak etiketlenmesi, farklı görüşleri aynı başlık altında toplamaya yarıyor. Fakat yapay zekâya yönelik her eleştiriyi tek bir kategoriye yerleştirmek, teknolojinin güvenliği ve etkileri hakkındaki farklı endişeleri görünmez hâle getirebilir.

Teknoloji dünyası bu söyleme eşlik ediyor

Kaynakta yer alan bilgilere göre yapay zekâ sektörünün en büyük isimlerinden bazıları Trump’ın bu çerçevesine eşlik ediyor. Bu destek, “super” ifadesinin teknoloji şirketleri açısından olumlu bir tanıtım dili oluşturabileceğini gösteriyor. Yine de sektörün bu söylemi benimsemesi, “artificial” kelimesinin teknik anlamını otomatik olarak değiştirmiyor.

Trump’ın yöntemi siyasi iletişimde işe yarayan kısa etiketleri teknoloji alanına taşımaya dayanıyor. Rakipleri tanımlamak için kullanılan kelimeler, yapay zekâ söz konusu olduğunda bir teknoloji markasına ve onu destekleyenlerle karşı çıkanları ayıran bir ifadeye dönüştürülmeye çalışılıyor. Bunun kalıcı olup olmayacağını ise siyasi söylemden çok, şirketlerin, araştırmacıların ve kullanıcıların “artificial intelligence” terimini kullanmaya devam edip etmeyeceği belirleyecek.