TUSAŞ’ın helikopter teslimatı 136 adede ulaştı

Türk Havacılık ve Uzay Sanayii’nin (TUSAŞ) bugüne kadar ürettiği ve teslim ettiği helikopterlerin toplamı 136’ya ulaştı. GökVatan dergisinin 146. sayısında paylaşılan bilgiye göre bu sayıya, Emniyet Genel Müdürlüğü’ne kısa süre önce yapılan teslimatla erişildi.

Rakam, TUSAŞ’ın farklı helikopter programlarında üretim ve teslimat çalışmalarını sürdürdüğü bir dönemde açıklandı. Şirketin portföyünde T129 ATAK ve T70’in yanı sıra yerli T625 GÖKBEY de bulunuyor. TUSAŞ, farklı kurumlardan 83 sipariş alan GÖKBEY’in seri üretimine devam ediyor.

GÖKBEY farklı görevler için tasarlandı

T625 GÖKBEY, tek bir görev türüne bağlı kalmayacak şekilde geliştiriliyor. Platformun taşıma, VIP, kargo, hava ambulansı, arama kurtarma ve kıyı ötesi taşıma görevlerinde kullanılması hedefleniyor. Bu görev çeşitliliği, helikopterin kamu kurumlarının farklı ihtiyaçlarına göre değerlendirilebilmesini amaçlıyor.

Özgün Helikopter Programı, Savunma Sanayii İcra Komitesi’nin 15 Haziran 2010 tarihli kararıyla başladı. Programın bütçesi ve takvimi 3 Ocak 2013’te belirlendi. Aynı yıl 26 Haziran’da TUSAŞ ile dönemin Savunma Sanayii Müsteşarlığı arasında sözleşme imzalandı. GÖKBEY ilk uçuşunu 6 Eylül 2018’de gerçekleştirdi.

Programın teknik çalışmalarında millî motorla yapılan uçuş da yer aldı. GÖKBEY’in P1 prototipi, 19 Nisan 2023’te TEI tarafından millî imkânlarla geliştirilen TEI-TS1400 turboşaft motorlarıyla ilk test uçuşunu yaptı. Bu uçuş, helikopter platformu ve motor geliştirme süreçlerinin birlikte ilerlediği aşamalardan biriydi.

GÖKBEY’in 83 siparişi, programın TUSAŞ’ın üretim planındaki yerini gösteriyor. Bununla birlikte açıklanan bilgiler, siparişlerin hangi tarihlerde teslim edileceğini belirtmiyor. Dolayısıyla mevcut teslimat toplamı ile sipariş miktarını birbirinden ayrı değerlendirmek gerekiyor: 136, bugüne kadar tamamlanan üretim ve teslimatları; 83 ise GÖKBEY için bildirilen siparişleri ifade ediyor.

ATAK ve T70 üretim faaliyetleri

T129 ATAK, Türk Silahlı Kuvvetlerinin taarruz helikopteri ihtiyacını karşılamak üzere geliştirildi. Program için 7 Eylül 2007’de Savunma Sanayii Başkanlığı ile sözleşme imzalandı. Ana yüklenici TUSAŞ; platformun geliştirilmesi, sistem entegrasyonu, test ve doğrulama, seri üretim ve ömür devri lojistik desteği görevlerini üstlendi.

ATAK’ın tasarımında sıcak hava ve yüksek irtifa koşullarındaki görevler dikkate alındı. Helikopter gece ve gündüz görev yapabiliyor. İlk uçuşunu 17 Ağustos 2011’de gerçekleştiren platformda test ve kalifikasyon çalışmalarının ardından ilk teslimat, 22 Nisan 2014’te Kara Kuvvetleri Komutanlığına yapıldı.

T70 programı, Sikorsky S-70i Black Hawk platformunu temel alıyor. TUSAŞ bu programda da ana yüklenici olarak çalışıyor. T70’in personel taşıma, arama kurtarma, yangınla mücadele ve lojistik destek görevlerinde kullanılması planlanıyor. ATAK ve T70’in yanı sıra GÖKBEY’in de üretim çalışmalarının sürmesi, şirketin farklı görev ihtiyaçlarına yönelik birden fazla helikopter programını eş zamanlı yürüttüğünü ortaya koyuyor.

Yeni helikopter projeleri de gündemde

TUSAŞ’ın helikopter çalışmaları mevcut platformlarla sınırlı değil. Şirket, T925 programı ve Ağır Sınıf Taarruz Helikopteri projesi üzerinde de çalışıyor. Bu projeler, farklı sınıflardaki helikopterlerin şirketin geliştirme gündeminde yer aldığını gösteriyor. Ancak mevcut bilgiler, bu çalışmalar için teslimat takvimi veya üretim adedi paylaşmıyor.

136 helikopterlik toplam, şirketin bugüne kadar tamamladığı üretim ve teslimatları tek bir rakamda topluyor. TUSAŞ’ın farklı platformlardaki faaliyetlerini ya da devam eden projelerin gelecekteki teslimat sayılarını tek başına göstermiyor. GÖKBEY’in devam eden seri üretimi ve bildirilen siparişleri, ilerideki üretim faaliyetleri açısından takip edilecek başlıklardan biri. Yeni teslimatların ne zaman yapılacağına ilişkinse açıklanmış bir takvim bulunmuyor.