AB, 13 Yaş Altına Sosyal Medya Yasağı Getirmeye Hazırlanıyor

Avrupa Birliği, çocukların sosyal medya kullanımına yönelik şimdiye kadarki en kapsamlı sınırlamalardan birini gündeme taşıdı. EU Kids Act adı verilen yasa tasarısı kabul edilirse 13 yaş ve altındaki çocukların sosyal medya platformlarına erişimi tamamen engellenecek. 13 ve 14 yaş grubundaki gençler ise yalnızca ebeveynlerinin gözetimi ve kontrolü altında sınırlı hesaplar kullanabilecek.

Tasarı henüz yürürlüğe girmiş bir yasa değil. Ancak kabul edilmesi hâlinde sosyal medya şirketlerinin hem kullanıcı yaşını doğrulaması hem de çocuklara sunulan platform deneyimini yeniden tasarlaması gerekecek. Düzenleme, yalnızca yaş sınırı belirlemekle kalmıyor; çocukları platformlarda daha uzun süre tutan ve zararlı içeriklere yönlendirebilen özellikleri de hedefliyor.

Bağımsız sosyal medya kullanımı 15 yaşında başlayacak

Önerilen kurallara göre kullanıcıların ebeveyn denetimi olmadan bağımsız sosyal medya hesabı açabilmesi için en az 15 yaşında olması gerekecek. 13 ve 14 yaşındaki gençler için ebeveyn kontrolüyle oluşturulan, etkileşimleri sınırlandırılmış hesaplar kullanılabilecek.

13 yaşın altındaki çocuklar içinse tamamen bağımsız sosyal medya hesapları yerine ebeveyn yönetimindeki mini hesaplar öngörülüyor. Bu hesaplar üzerinden çocuklara özel video izleme servisleri sunulabilecek. Günlük kullanım süresi en fazla bir saatle sınırlandırılacak. 13 ve 14 yaş grubuna yönelik denetimli alt hesaplarda da aynı süre sınırı ve kısıtlı sosyal etkileşim seçenekleri bulunacak.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, sosyal medyanın gelişmekte olan beyin ve kişilik üzerinde zarar yaratabildiğine ilişkin güçlü kanıtlar bulunduğunu belirtti. Von der Leyen, teknoloji şirketlerinin çocukların ruh sağlığı üzerindeki etkileri konusunda daha sorumlu davranması gerektiğini savundu.

Algoritmalar ve bildirimler için yeni kurallar

EU Kids Act tasarısı, platformların çalışma biçimini etkileyen çeşitli özellikleri de düzenlemeyi amaçlıyor. Çocuk kullanıcıları zararlı içerik zincirlerine yönlendirebilen tavsiye algoritmalarının kaldırılması planlanıyor. Böylece bir içeriğin ardından kullanıcıya otomatik olarak benzer ve potansiyel olarak zararlı paylaşımlar sunulmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.

Tasarıda ayrıca sonsuz kaydırma özelliğinin engellenmesi, gece saatlerinde gönderilen anlık bildirimlerin kapatılması ve yabancılardan gelen istenmeyen mesajların önlenmesi yer alıyor. Yapay zekâ botlarının da varsayılan olarak kapalı tutulması isteniyor. Platformların bu araçları, genç kullanıcılar üzerinde duygusal bağımlılık oluşturmayacak biçimde yapılandırması gerekecek.

Bu maddeler, düzenlemenin yalnızca çocukların platformlara girişini sınırlamadığını gösteriyor. Kullanıcıların uygulama içinde ne kadar kaldığını artırmaya odaklanan tasarım tercihleri ve etkileşim mekanizmaları da denetim kapsamına alınacak.

Platformlar yaş doğrulama sistemi kuracak

Yasa tasarısının şirketlere getireceği yükümlülüklerden biri de yaş doğrulama sistemleri olacak. Yeni hesap açılırken kullanıcıların yaşının kontrol edilmesi gerekecek. Mevcut hesaplar içinse kredi kartı bilgileri gibi yöntemler kullanılarak yaş tahmini yapılması planlanıyor.

Bu süreçte platformların kimlik belgelerini veya biyometrik verileri saklamayan doğrulama araçlarından yararlanması şart koşulacak. Böylece yaş kontrolü yapılırken kullanıcıların hassas bilgilerinin kalıcı biçimde depolanmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Kurallara uyum, Avrupa Birliği’nin Dijital Hizmetler Yasası çerçevesinde denetlenecek. Tasarıya özel sabit bir ceza tutarı açıklanmış değil. Bununla birlikte Dijital Hizmetler Yasası, kurallara uymayan büyük platformlara küresel yıllık cironun yüzde 6’sına kadar ulaşabilen yaptırımlar uygulanmasına izin veriyor. Bu nedenle teklifin kabul edilmesi, sosyal medya şirketleri için yalnızca ürün tasarımı değil, yaş doğrulama ve veri işleme süreçlerinde de ciddi değişiklikler anlamına gelecek.