Ankara’daki Külhöyük’te 66 Milyon Yıllık Deniz Fosili

Ankara’nın Gölbaşı ilçesinde devam eden Külhöyük kazıları, arkeolojik buluntuların yanı sıra bölgenin çok daha eski doğal geçmişine ilişkin bir parçayı da ortaya çıkardı. Kazı alanında, yaklaşık 66 milyon yıl önce yaşamış bir deniz canlısına ait Gastropoda fosili bulundu.

Karından bacaklı salyangozlar olarak bilinen Gastropoda grubuna ait fosil, Orta Anadolu’nun geçmişte denizle bağlantılı bir coğrafya olduğunu gösteren bulgular arasında yer alıyor. Keşfin arkeolojik açıdan asıl merak uyandıran tarafı ise fosilin, yaklaşık 5 bin yıllık Hatti ve Hitit yerleşimi Külhöyük’te ortaya çıkarılmış olması.

Fosil, Tetis Denizi’nin son evrelerine tarihleniyor

Bulunan parçanın, yaklaşık 250 milyon yıl önce oluşmaya başlayan Tetis Denizi’nin son dönemlerine ait olduğu belirtiliyor. Bugün denizden uzak bir konumda bulunan Ankara ve çevresinin, milyonlarca yıl önce geniş bir deniz alanının kıyısında yer aldığı anlaşılıyor.

Tetis Denizi, jeolojik süreçler boyunca değişen kara parçaları ve deniz alanlarıyla birlikte şekillendi. Külhöyük’te bulunan fosil de Orta Anadolu’nun bugünkü görünümüne ulaşmadan önce farklı bir doğal çevreye sahip olduğunu ortaya koyuyor. Tek bir fosil, bölgenin geçmişteki coğrafyasını bütünüyle açıklamasa da, deniz canlılarının burada yaşamış olduğuna dair doğrudan bir iz sunuyor.

Fosilin 66 milyon yıl öncesine tarihlenmesi, buluntunun Külhöyük’teki insan yerleşiminden çok daha eski olduğunu gösteriyor. Bu nedenle keşif, yalnızca bir arkeolojik kazı buluntusu olarak değil, Anadolu’nun jeolojik geçmişine açılan bir pencere olarak da değerlendiriliyor.

Külhöyük sakinleri fosili yerleşime taşımış olabilir

Araştırmacıların üzerinde durduğu ihtimallerden biri, fosilin doğal olarak yerleşim alanında bulunmadığı ve binlerce yıl önce Külhöyük sakinleri tarafından fark edilerek buraya taşındığı yönünde. Bu ihtimal doğrulanmış bir sonuç değil; ancak fosilin antik yerleşimde bulunması, geçmişte yaşayan insanların çevrelerindeki sıra dışı taşlara ve doğal kalıntılara ilgi göstermiş olabileceğini düşündürüyor.

Bir deniz canlısına ait fosilin, denizden uzak bir yerleşimde korunmuş biçimde bulunması, Külhöyük’ün yalnızca mimari kalıntılar veya günlük kullanım eşyaları açısından incelenmediğini de gösteriyor. Kazılar, bölgede yaşamış toplulukların çevreyi nasıl algıladığına ve doğal nesnelerle nasıl ilişki kurduğuna dair yeni araştırma soruları ortaya çıkarabilir.

Fosilin hangi koşullarda bulunduğu, yerleşimdeki konumu ve çevresindeki diğer buluntular, bu ihtimali değerlendirmek açısından önem taşıyor. Bu ayrıntılar, parçanın bilinçli olarak mı taşındığını yoksa yerleşim dolgusu içinde başka bir yolla mı bulunduğunu anlamaya yardımcı olabilir.

Külhöyük kazıları iki farklı geçmişi aynı alanda buluşturuyor

Külhöyük’teki çalışmalar, bir yandan Hatti ve Hitit dönemlerine uzanan insanlık tarihini incelerken diğer yandan Ankara çevresinin çok daha eski doğal geçmişine dair veriler sağlıyor. Aynı kazı alanında binlerce yıllık bir yerleşim izinin ve 66 milyon yıllık bir deniz canlısı fosilinin bulunması, bölgenin tarihsel katmanlarının ne kadar geniş bir zaman aralığına yayıldığını ortaya koyuyor.

Kazılar, Cumhurbaşkanlığı Kararlı Kazı statüsünde Doç. Dr. Derya Yılmaz Tekin’in başkanlığında yürütülüyor. Çalışmalar sürdükçe fosilin yerleşimdeki konumu, korunma biçimi ve Külhöyük sakinleriyle olası ilişkisi hakkında daha fazla bilgi elde edilmesi bekleniyor.

Gölbaşı’ndaki keşif, Ankara’nın yalnızca Hatti ve Hitit dönemlerine ait mirasıyla değil, Anadolu’nun denizlerle şekillenen çok daha eski geçmişiyle de değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor. Külhöyük’te ortaya çıkarılan Gastropoda fosili, günümüzde karasal bir merkez olan Orta Anadolu’nun milyonlarca yıl önce deniz kıyısındaki görünümünü hatırlatan nadir buluntulardan biri olarak kayda geçti.