Linux 7.4: AMD HDMI’de FreeSync ve VRR geliyor

AMD Radeon kullanan Linux oyuncuları için HDMI tarafı yıllardır eksik kaldı: yüksek çözünürlük ve yenileme hızı bir yana, FreeSync ile değişken yenileme hızı (VRR) ve düşük gecikme modu (ALLM) ana çekirdekte düzgün açılmıyordu. DRM-Next’e giden yeni AMDGPU paketiyse Linux 7.4 döngüsünde bu boşluğu kapatmaya hazırlanıyor.

Kısaca: HDMI 2.1 FreeSync, HDMI VRR ve ALLM desteği bir araya geliyor; Fixed Rate Link (FRL) de varsayılan olarak açılacak. Phoronix’in aktardığı çerçeveye göre bu, açık kaynak AMDGPU sürücüsünde HDMI 2.1’in büyük kısmının nihayet yerli yerine oturması anlamına geliyor.

Neden bu kadar gecikti?

Sorun yalnızca “AMD yazamadı” değildi. HDMI Forum’un uzun süre açık kaynak HDMI 2.1 uygulamasına sıcak bakmaması, AMDGPU tarafında HDMI 2.1 özelliklerinin sınırlı kalmasına yol açmıştı. 2026’nın İlk yarısında tablo değişti; FRL yamaları ortaya çıktı, ardından tam HDMI 2.1 hattı hızlandı. Phoronix, bu dönüşümde Valve’ın rolünün sektörde spekülasyon konusu olduğunu da not düşüyor.

FRL kodu Linux 7.2’ye girmişti ama başlangıçta kapalı tutuldu. Gerekçe netti: VRR gibi tamamlayıcı parçalar hazır olmadan FRL’yi açmak, bazı kullanıcılarda gerileme riski taşıyordu. Linux 7.4 ile FRL’nin varsayılan olması, bu parçaların artık bir araya geldiğinin işareti.

Ne geliyor, pratikte ne işe yarar?

Yeni özellik paketi üç oyun odaklı parçayı birleştiriyor:

• FreeSync / VRR: Uyumlu monitör ve televizyonda yenileme hızı, GPU’nun ürettiği karelere göre kayıyor; yırtılma ve takılma azalır.
• ALLM: Destekleyen ekranlarda otomatik düşük gecikme / oyun modu sinyali gider; özellikle TV’lerde işe yarar.
• FRL (varsayılan açık): HDMI üzerinden daha yüksek çözünürlük ve yenileme hızı için Fixed Rate Link yolu açılır.

Technopat’ın özetlediği teknik detay da şöyle: sürücü, ekranın VRR yeteneklerini EDID üzerinden okuyor. FreeSync AMD’ye özel Vendor-Specific Data Block’tan işlenirken, HDMI Forum bloğundaki VRR aralığı ve ALLM bilgileri de devreye girebiliyor. AMD bloğunda geçerli bir VRR aralığı yoksa Forum tarafındaki VRR bilgisine düşülüyor.

ALLM sinyali, Gaming-VRR etkinken HDMI Forum Vendor-Specific InfoFrame üzerinden ekrana iletiliyor. Ortak DRM EDID ayrıştırıcısındaki düzenlemeler, farklı AMD VSDB sürümlerindeki FreeSync bilgilerinin daha doğru yakalanmasını hedefliyor.

Takvim: ne zaman elimize geçer?

Bu henüz “bugün kur, yarın oyna” değil. Değişiklikler Linux 7.4 için DRM-Next hattına hazırlanıyor. Phoronix’e göre 7.4 birleştirme penceresi, Linux 7.3 kararlı sürümünün ardından Ekim’in ikinci yarısında açılabilir. 7.4’ün kendisi, döngüye bağlı olarak 2026 sonu veya 2027 başında çıkabilir.

Yani dağıtımınız (Ubuntu, Fedora, Arch vb.) henüz 7.4 çekirdeğine geçmediyse, HDMI’de FreeSync/VRR/ALLM’i ana hat sürücüde görmek için birkaç ay beklemek gerekecek. Erken test için ana hat/DRM-Next çekirdekleri veya dağıtımın “mainline” paketleri şart.

Kimleri etkiler?

En çok kazananlar net: Radeon GPU + HDMI ile oyun oynayan veya TV’ye bağlanan Linux kullanıcıları. DisplayPort tarafında Adaptive Sync zaten daha olgun bir zemindeydi; HDMI’de aynı deneyimin ana çekirdeğe yaklaşması, özellikle oturma odası PC ve TV kurulumlarını rahatlatır.

AMDGPU paketinde yalnızca HDMI oyun özellikleri yok. GFX12.1 grafik motoru, DCN 6 görüntü motoru ve SMU 15 IP bloğuna dair güncellemeler ile çeşitli hata düzeltmeleri de aynı çekimde yer alıyor. Display Stream Compression (DSC) ve diğer HDMI 2.1 görüntü parçaları üzerinde de daha önce çalışma yürütülmüştü; 7.4 döngüsü bu parçaları bir araya getirme noktası.

Özetle: açık kaynak AMD grafik yığını HDMI 2.1 oyun özelliklerinde Windows’a yetişmeye çalışıyor ve Linux 7.4, bu yarışta uzun zamandır beklenen kilometre taşı gibi duruyor. Şimdi sıra, yamaların birleştirilmesinde ve dağıtımların yeni çekirdeği kullanıcıya taşımasında.