Vodafone projesinde 40 ton e-atık geri dönüştürüldü

Vodafone Türkiye, Dünya İçin Lazım projesi kapsamında bugüne kadar 40 ton elektronik atığı geri dönüşüme kazandırdığını açıkladı. WWF-Türkiye ve Habitat Derneği iş birliğiyle yürütülen çalışma, kullanılmış elektronik cihazların toplanıp işlenmesinin yanı sıra doğa koruma eğitimlerini de kapsıyor. Eğitim faaliyetlerinin eriştiği kişi sayısı 87 bini aşarken, bunların 57 bini çocuklardan oluşuyor.

Geçen yıl başlatılan projenin yaklaşımı, elektronik atıklardan elde edilen değeri çevre eğitimlerine aktarmak üzerine kurulu. Program 7-14 yaş arası çocuklara odaklanıyor; ebeveynler ve eğitmenler de çalışmalara dahil ediliyor. Atölye ve seminerlerin yanı sıra dijital içeriklerle de katılımcılara ulaşılıyor.

E-atıklar Tuzla’daki tesiste ayrıştırılıyor

Toplanan cihazlar, Vodafone’un lisanslı geri dönüşüm ortağı Ouno Green Campus’ün Tuzla’daki tesisinde işleniyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yetkilendirilen tesiste, elektronik atıklar öncelikle radyasyon kontrolünden geçiriliyor. Daha sonra tartım ve kayıt işlemleri yapılıyor. Radyoaktif risk taşıdığı tespit edilen malzemeler ise TENMAK’a gönderiliyor.

Kontroller tamamlandıktan sonra cihazlar pil, kablo, plastik, metal, cam ve devre kartı gibi bileşenlerine ayrılıyor. Plastik parçalar granül ham maddeye dönüştürülüyor; kablolardaki bakır ve plastik birbirinden ayrılarak geri kazanılıyor. Devre kartlarının üzerindeki bileşenler söküldükten sonra kartlar özel bir makinede işleniyor. Bu işlem sonucunda yüzde 99’u bakır olan metal tozu ve fiber-reçine tozu elde ediliyor. Süreçte oluşan gazlar filtrelenerek arıtılıyor, geri kazanılan malzemeler tartılıp kayıt sistemine ekleniyor.

Elektronik cihazlar kullanım ömrünü tamamladığında, içerdikleri malzemelerin yeniden değerlendirilmesi atıkların doğrudan çöpe gitmesini önleyebilir. Bileşenlerin kontrollü biçimde ayrıştırılması, pil ve elektronik parçaların çevreye kontrolsüz şekilde karışması riskini azaltmaya da yardımcı oluyor. Tuzla’daki tesiste uygulanan yöntem, farklı türdeki malzemelerin ayrı süreçlerle geri kazanılmasını sağlıyor.

Atık toplama çalışmaları eğitimlerle destekleniyor

Vodafone’un paylaştığı hesaplamaya göre geri dönüştürülen 40 ton elektronik atık, bir hanenin 71 aylık elektrik tüketimine eşdeğer. Şirket, bu miktarı ayrıca 345 yetişkin ağacın bir yılda temizleyebileceği karbon salımıyla karşılaştırıyor. Açıklanan diğer verilere göre projeye yatırılan her 1 TL, 4,56 TL sosyal değer oluşturdu. Programda 21 kişi Doğa Elçisi olarak görev aldı.

Eğitim ayağı, projenin yalnızca elektronik atık toplamaya odaklanmadığını gösteriyor. Çocuklar, aileler ve eğitmenler için hazırlanan çalışmalar, elektronik ürünlerin kullanım sonrasında nasıl değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin farkındalık oluşturmayı amaçlıyor. Eğitimlerin 87 binden fazla kişiye ulaşması ve bu grubun çoğunluğunu çocukların oluşturması, programda bilgilendirme faaliyetlerine de yer verildiğini ortaya koyuyor.

Vodafone Türkiye İcra Kurulu Başkan Yardımcısı Hasan Süel, projeyi sıfır atık, gençlik ve eğitim başlıklarıyla ilişkilendirdi. Süel, Türkiye’nin ev sahipliği yaptığı BM İklim Değişikliği Konferansı COP31’in bu temalara verdiği öneme de değindi. Şirketin açıklamasına göre Dünya İçin Lazım, elektronik atıkların geri dönüşümüyle doğa koruma eğitimlerini aynı programda buluşturuyor.

Elektronik atıkların geri kazanılması, yalnızca cihazların toplanmasına değil, bunları uygun tesislerde ayrıştırıp işleyebilecek altyapıya da bağlı. Vodafone’un açıkladığı 40 tonluk miktar, projenin bugüne kadarki toplama ve geri dönüşüm ölçeğini gösteriyor. Eğitimlere ulaşan kişi sayısı ise çalışmanın çevresel farkındalık boyutunu ortaya koyuyor. E-atıkların lisanslı tesiste bileşenlerine ayrılması da geri kazanım sürecinin pratikte nasıl ilerlediğine dair somut bir örnek sunuyor.