Türkiye’nin enerji ithalat faturası ekimde yüzde 71,7 arttı

Türkiye’nin enerji ithalatı için ödediği tutar, ekimde geçen yılın aynı ayına göre yüzde 71,7 yükselerek 8 milyar 271 milyon 800 bin dolara çıktı. Aylık fatura, Ekim 2022’den bu yana kaydedilen en yüksek seviyeye ulaştı. Bu sıçrama, enerji maliyetlerinin dış ticaret ve ekonomi üzerindeki etkisini yeniden gündeme taşıdı.

Karşılaştırma için, Türkiye’nin enerji ithalatı Ekim 2025’te 4,82 milyar dolar, Ekim 2024’te ise 4,99 milyar dolar olarak kaydedilmişti. Ekim ayındaki tutar, bu iki dönemin de belirgin biçimde üzerine çıktı. Artış yalnızca tek aylık veride kalmadı: Ocak-ekim döneminin toplam enerji ithalat faturası da geçen yılın aynı dönemindeki 51,60 milyar dolardan 61,5 milyar dolara yükseldi. Böylece ilk 10 ay için yıllık artış yüzde 19,4 oldu.

Yılın ilk 10 ayında 2025 toplamına yaklaşıldı

Türkiye, 2025 yılının tamamında enerji ithalatı için 62,53 milyar dolar ödemişti. Bu yılın ilk 10 ayındaki 61,5 milyar dolarlık fatura, geçen yılın toplamına şimdiden yaklaştı. Mevcut eğilimin sürmesi hâlinde yıl sonu toplamının 70 milyar doları aşabileceği öngörülüyor. Bu beklenti, ekim ayındaki yükselişin yıllık enerji maliyetleri açısından neden önemli olduğunu gösteriyor.

Enerji ithalatındaki artış, yalnızca bir ayda ödenen tutarın yükselmesi anlamına gelmiyor. Fatura, ülkenin enerji ihtiyacını karşılamak için yurt dışına aktarılan kaynağı ve küresel fiyatlardaki değişimlere duyarlılığı da ortaya koyuyor. İlk 10 aylık toplamın önceki yılın tamamına yaklaşması, yılın kalan dönemindeki maliyetlerin toplamı nasıl etkileyeceğini daha önemli hâle getiriyor. Bununla birlikte, 70 milyar doların üzerindeki yıl sonu tutarı kesinleşmiş bir sonuç değil; mevcut eğilime dayalı bir beklenti.

Artışın arka planında küresel enerji piyasalarındaki dalgalanmalar ve tedarik koşulları bulunuyor. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, ekimde İstanbul’da düzenlenen 19. Verona Avrasya Ekonomik Forumu’nda, İran’daki savaşın başlamasının ardından emtia fiyatlarının yükseldiğini ve enerji tedarikinde sorunlar yaşandığını ifade etmişti. Şimşek, mevcut arz şokunun 2022’deki krizin yedi katı büyüklüğüne ulaştığını da söylemişti.

2022’deki enerji krizi, pandemi sonrasında artan talep ve Rusya’nın Avrupa’ya doğal gaz sevkiyatını kısıtlamasıyla ağırlaşmıştı. O dönemde konut doğal gazına yapılan zamların toplamı yaklaşık yüzde 174’e ulaşmıştı. Bugünkü maliyet artışı ise enerji ithalatının uluslararası fiyatlardan ve tedarik sorunlarından ne ölçüde etkilenebildiğini yeniden ortaya koyuyor. İki dönemin koşulları aynı olmasa da geçmişteki kriz, enerji fiyatlarındaki hızlı değişimin Türkiye’deki maliyetlere yansımasını anlamak için bir karşılaştırma sunuyor.

Ulaşım, ithalat faturasının en büyük kalemlerinden

Ember’in analizine göre enerji ithalatı içinde en büyük kalem karayolu ulaşımı. Türkiye, 2025’te bu alandaki enerji ihtiyacını karşılamak için yaklaşık 15 milyar dolar harcadı. Analizde elektrikli otomobillerin yaygınlaşmasının fosil yakıt ithalatını azaltma potansiyeline de işaret ediliyor: Yollardaki her 1 milyon elektrikli otomobilin yılda yaklaşık 900 milyon dolarlık ithalatı önleyebileceği hesaplanıyor.

Bu hesap, elektrikli araçların enerji ithalatı üzerindeki olası etkisini gösteriyor; ancak toplam faturanın ne kadar düşeceğini tek başına ortaya koymuyor. Sonuç, araçların yaygınlaşmasının yanı sıra elektrik üretiminin kaynaklarına ve ulaşım talebine de bağlı. Yine de karayolu ulaşımının ithalat içindeki ağırlığı, elektrifikasyonun enerji politikaları açısından neden değerlendirildiğini açıklıyor. Ulaşımda kullanılan fosil yakıtların azaltılması, ithalat ihtiyacını etkileyebilecek seçeneklerden biri olarak öne çıkıyor.

Ember’in önceki değerlendirmesinde 2026 enerji ithalat faturasının geçen yıla göre 14 milyar dolardan fazla artabileceği belirtilmişti. Bu ek maliyetin 7,7 milyar dolarının petrolden, 6,4 milyar dolarının doğal gazdan kaynaklanabileceği öngörülüyordu. Ekim verisi, yılın geri kalanında enerji maliyetlerinin nasıl şekilleneceğine ilişkin belirsizliği artırırken, ithalat faturasını sınırlamak için ulaşım ve enerji arzı tarafındaki seçeneklerin önemini de gösteriyor.

Önümüzdeki dönemde toplam faturanın yönünü belirleyecek unsurlar arasında küresel emtia fiyatları ve tedarik koşulları yer alacak. İlk 10 ayın verisi, enerji ithalatında geçen yıla kıyasla belirgin bir yükseliş olduğunu ortaya koyuyor; ancak yıl sonu toplamı için kalan aylardaki gelişmeler de belirleyici olacak. Elektrikli araçların ithalatı azaltma potansiyeli ise karayolu ulaşımının enerji maliyetleri içindeki payı nedeniyle bu tartışmanın bir parçası hâline geliyor.