Brave, dört gazetenin yapay zekâ davasıyla karşı karşıya

The New York Times, New York Daily News, Chicago Tribune ve Orlando Sentinel, Brave Software’e karşı New York’taki federal mahkemede dava açtı. Gazeteler, şirketin haber içeriklerini izinsiz topladığını, bu içerikleri arama indeksine eklediğini ve indekse erişimi yapay zekâ geliştiricilerine sunduğunu öne sürüyor. İki ayrı dilekçeyle başlayan davada yayıncılar, içeriklerinin nasıl toplandığı ve yapay zekâ hizmetlerinde nasıl kullanıldığı konusunda hukuki itirazlar yöneltiyor.

Başvurular, yapay zekâ sistemlerinin haber ve diğer çevrim içi içeriklere erişimiyle ilgili tartışmayı arama motoru altyapısına taşıyor. Yayıncıların iddiaları yalnızca model eğitimi için veri kullanılmasına değil; Brave Search’ün yanıt üretme biçimine, abonelik duvarlarına ve reklam gelirlerine de uzanıyor. Brave’in bu suçlamalara ilişkin yanıtı ise kaynak metinde yer almıyor; iddialar dava dilekçelerinde yayıncıların ileri sürdüğü görüşler olarak aktarılıyor.

Davanın odağında Brave Index ve Search API var

Gazetelerin başvurularında öne çıkan ürünlerden biri, Brave Search’ün dayandığı Brave Index. Kaynakta bu indeksin 30 milyardan fazla web sayfası içerdiği belirtiliyor. Yayıncılar, Brave’in içerik toplamak için kullandığı arama robotunun kimliğini açıklamadığını savunuyor. Bu nedenle site sahiplerinin robotu tanımasının ve erişimini engellemesinin zorlaştığını ileri sürüyorlar.

Dilekçelerde ayrıca Brave’in Search API üzerinden arama indeksine erişim sağladığı şirketler sıralanıyor: Anthropic, Perplexity, Mistral, xAI ve Cohere. API, bir yazılımın başka bir sistemdeki verilere program aracılığıyla ulaşmasını sağlayan arayüz. Yayıncıların iddiasına göre bu erişim, büyük dil modellerinin eğitimi ve verilerden yararlanması için kullanılabiliyor. Başvurularda, Anthropic’in Claude 2 modelinin eğitimi sırasında API’den yararlanıldığı da örnek olarak gösteriliyor.

Bu iddialar, arama sonuçlarının yapay zekâ ürünlerinde kullanılmasının koşullarını gündeme getiriyor. Bir içerik arama indeksinde bulunduğunda, o veriye erişen hizmetler bu içeriği nasıl işliyor ve yayıncılar kullanım üzerinde söz sahibi olabiliyor mu? Dava, bu sorulara ilişkin tarafların hukuki değerlendirmelerini mahkeme önüne taşıyor; ancak iddiaların doğruluğu henüz mahkeme kararıyla belirlenmiş değil.

Ask Brave, abonelik duvarı ve reklam tartışması

Gazetelerin şikâyetleri, indeksin üçüncü taraflara açılmasıyla sınırlı değil. Yayıncılar, Brave’in yapay zekâ destekli arama özelliği Ask Brave’in makalelerden bölümleri kelimesi kelimesine aktarabildiğini ve ayrıntılı özetler oluşturduğunu iddia ediyor. Böyle bir kullanım, okuyucunun haberin tamamına erişmeden içeriğin önemli bölümünü görebilmesiyle ilgili endişeleri de beraberinde getiriyor.

New York Daily News, Chicago Tribune ve Orlando Sentinel ayrıca Brave’in paywall blocker özelliğine itiraz ediyor. Üç gazetenin iddiasına göre bu işlev, abonelik gerektiren haberlerin kullanıcı girişi yapılmadan okunmasına imkân tanıyor. Öte yandan yayıncılar, Brave’in medya sitelerindeki reklamları varsayılan olarak engellediğini, buna karşılık kendi reklamlarını gösterdiğini savunuyor. Onlara göre bu durum, gazetelerin ürettiği içerik üzerinden gelir elde edilmesiyle birlikte yayıncıların reklam gelirlerini de etkiliyor.

Gazeteler hangi yaptırımları istiyor?

New York Daily News, Chicago Tribune ve Orlando Sentinel, dilekçelerinde beş ihlal iddiası sıralıyor. Bunlar arasında doğrudan ve dolaylı telif hakkı ihlali, ABD’nin Dijital Milenyum Telif Hakkı Yasası kapsamında teknik korumaların aşılması ve haksız zenginleşme bulunuyor. The New York Times ise telif hakkı ihlali ve teknik korumaların aşılması konusunda ayrı talepler iletiyor.

Üç gazete, iddia edilen uygulamaların 2 milyondan fazla tescilli makaleyi etkilediğini belirtiyor. Yayıncıların talepleri arasında tazminat, elde edildiğini savundukları kârın kendilerine devredilmesi ve tartışmalı uygulamaların kalıcı biçimde yasaklanması yer alıyor. Bu taleplerin kabul edilip edilmeyeceğine mahkeme karar verecek.

Dava, arama şirketlerinin içerik indekslemesiyle yapay zekâ hizmetlerinin veri ihtiyacı arasındaki ilişkiyi de tartışmaya açıyor. Yayıncılar, içeriklerinin toplanması ve ticari hizmetlerde kullanılması için izin ve gelir paylaşımı gerektiğini savunurken; mahkemenin değerlendirmesi, Brave’in arama altyapısı ve yapay zekâ şirketlerine sunduğu erişimin hukuki sınırları açısından önem taşıyabilir. Şimdilik dosyada aktarılanlar yayıncıların iddiaları ve talepleriyle sınırlı; nihai bir hüküm bulunmuyor.